Referendum Zwitserse neutraliteit: 70,2 procent tegen strengere regels

In dit artikel:

Zwitserse kiezers hebben zondag met ruime meerderheid een voorstel afgewezen om de neutraliteit van het land veel strenger in de grondwet vast te leggen. Volgens het Federale Bureau voor de Statistiek stemde 70,2 procent tegen het zogenoemde neutraliteitsinitiatief. De uitslag betekent dat Zwitserland ruimte wil houden voor samenwerking met andere landen en voor het steunen van internationale sancties.

De initiatiefnemers, verenigd in de rechtsconservatieve organisatie Pro Schweiz, wilden vastleggen dat de neutraliteit ‘eeuwigdurend’ en ‘gewapend’ is. Bij een ja had Zwitserland niet mogen deelnemen aan militaire of defensieve samenwerkingen, waaronder samenwerking met de NAVO in vredestijd. Ook zouden sancties tegen oorlogvoerende landen alleen zijn toegestaan als de Verenigde Naties die hadden opgelegd. Het voorstel kwam voort uit kritiek op het besluit van Bern om na de Russische inval in Oekraïne grotendeels EU-sancties tegen Rusland over te nemen.

De regering en vrijwel alle andere partijen voerden campagne tegen het initiatief. Zij steunen de neutraliteit, maar vonden de voorgestelde regels te streng en te weinig flexibel. Minister van Buitenlandse Zaken Ignazio Cassis benadrukte dat de uitslag geen afwijzing van neutraliteit als principe is. Tegenstanders waarschuwden dat een strikte interpretatie Zwitserland zou kunnen beletten oorlogsmisdaden te veroordelen, sancties uit te voeren en internationaal samen te werken. Ook wilden zij voorkomen dat het land bekend zou komen te staan als een plek waar sancties worden omzeild.

Voorstanders, onder wie SVP-prominent Christoph Blocher, stelden daartegenover dat alleen strikte neutraliteit Zwitserland tegen toekomstige oorlogen kan beschermen. Zij vonden dat de regering zich sinds 2022 te veel op Europa en de NAVO heeft gericht. Rusland sprak zich vooraf positief uit over het initiatief, waardoor tegenstanders het voorstel mede als pro-Russisch bestempelden. De uitslag kwam overeen met de laatste peilingen.