Referendum: krijgt Zwitserland als eerste land een bevolkingslimiet?
In dit artikel:
Zwitserland groeit snel: in de afgelopen twintig jaar steeg de bevolking met ongeveer 21 procent tot 9,1 miljoen mensen, terwijl het bbp per inwoner met circa 25 procent toenam. Die demografische expansie veroorzaakt wrevel bij een groep burgers die drukte in de openbare ruimte, hogere huizenprijzen en oplopende zorgkosten aan de groei koppelt.
De grootste partij, de Zwitserse Volkspartij (SVP), reageert daarop met een burgerinitiatief dat een harde bovengrens van tien miljoen inwoners wil invoeren. In Zwitserland kan een voorstel tot een nationaal referendum worden gebracht als campagnevoerders 100.000 handtekeningen verzamelen; die drempel werd gehaald, waardoor kiezers zich nu over het plan buigen. Recente peilingen wijzen op een nipte meerderheid tegen het voorstel (ongeveer 50% tegen, 45% voor), al verschillen de cijfers per enquête.
Het initiatief verplicht de regering om maatregelen te nemen zodra de bevolking 9,5 miljoen bereikt, zodat de grens van tien miljoen voor 2050 niet wordt overschreden. Mogelijke ingrepen die genoemd worden zijn het beperken van asieltoelatingen of het intrekken van recht op gezinshereniging voor buitenlandse werknemers. Dergelijke instrumenten zouden grote gevolgen kunnen hebben: veel sectoren – van hotels (waar de helft van het personeel uit het buitenland komt) tot zorginstellingen – zijn sterk afhankelijk van migrantenarbeid.
De SVP presenteert het plan als een “duurzaamheidsinitiatief” gericht op het beschermen van een bepaalde levenswijze, maar tegenstanders bestempelen het als een nieuw anti-immigratievoorstel dat buitenlanders tot zondebok maakt. Critici, waaronder politici van de Groene partij en Economiesuisse, waarschuwen dat het de economie kan verarmen en de belangrijke relatie met de Europese Unie kan ondermijnen. Zwitserland maakt geen deel uit van de EU maar participeert wel in Schengen en heeft veel wederzijdse afspraken met Brussel; de EU heeft duidelijk gemaakt dat toegang tot delen van de interne markt gepaard gaat met verplichtingen zoals vrij verkeer van personen.
De stemming vindt plaats tegen een gespannen geopolitieke en economische achtergrond (stijgende energieprijzen, handelsconflicten), wat de discussie extra beladen maakt. De definitieve uitslag van het referendum wordt later vandaag verwacht.