Recordaantal soa's in Europa: 'Condoomgebruik neemt aantoonbaar af'
In dit artikel:
Het aantal seksueel overdraagbare aandoeningen in Europa is de afgelopen tien jaar sterk gestegen: volgens het ECDC verdrievoudigden de geregistreerde gonorroegevallen en verdubbelde het aantal syfilisbesmettingen. In 2024 werden ruim 106.000 gevallen van gonorroe en meer dan 45.000 gevallen van syfilis in Europa gemeld. Ook in Nederland nemen de aantallen snel toe: gonorroe steeg van 6.826 gevallen in 2020 naar bijna 14.000 in 2024; syfilis nam toe van 1.526 naar 2.173.
Soa Aids Nederland wijst vooral op dalend condoomgebruik onder jongeren als belangrijke oorzaak. Infectieziektekundige Hanna Bos waarschuwt al jaren en zegt dat condooms nog steeds een basismiddel zijn, maar dat het gebruik duidelijk afneemt. Ook de coronaperiode speelde volgens haar een rol: reguliere zorg kwam onder druk te staan, waarna de soa-cijfers sterk opliepen. Daarnaast ontbreekt het bij veel jongeren aan kennis over wanneer en hoe getest moet worden.
Desinformatie via sociale media en AI-platforms maakt het volgens de organisatie lastiger om betrouwbare voorlichting vindbaar te houden. Foute beweringen, zoals dat gebrek aan klachten betekent dat je geen soa hebt, zorgen voor onjuiste zelfverzekerdheid. Soa Aids Nederland probeert jongeren te bereiken via kanalen als TikTok, maar ontbreekt het aan het bereik van grote influencers.
Er zijn bovendien zorgen over commerciële online tests: mensen testen zichzelf soms onvolledig of verkeerd. Voorbeelden zijn alleen urine-onderzoek terwijl een infectie ook in keel of anus kan zitten, of het overslaan van bloedtesten voor hiv en syfilis. Het ECDC noemt ook het langere tijd wachten op een test als factor, en Bos wijst op minder capaciteit bij GGD’s en drempels als het eigen risico bij de huisarts.
Het ECDC roept Europese landen op meer te investeren in preventie, testcapaciteit en toegankelijke zorg. Het Nederlandse ministerie van Volksgezondheid start opnieuw campagnes voor jongeren, maar Soa Aids Nederland benadrukt dat campagnes alleen niet volstaan: laagdrempelige toegang tot zorg is essentieel, zeker voor kwetsbare groepen.
Een opmerkelijke bijzaak: dieren krijgen ook aandacht—honderden koala’s in Australië werden bijvoorbeeld gevaccineerd tegen chlamydia.