Record elzenpollenconcentratie verpulverd - berkenpollen ook al in de lucht
In dit artikel:
Op 25 februari registreerde het LUMC een uitzonderlijk hoge elzenpollenconcentratie: 3.387 pollen per kubieke meter lucht. Dat verbrak het oude meetrecord van het LUMC uit 1998 (1.985 pollen) ruim—ongeveer 70% hoger—en maakt dit seizoen uitzonderlijk intens volgens de wekelijkse tellingen begin maart. De piek weerspiegelt een combinatie van zeer vroege en massale bloei en gunstige droge, warme omstandigheden die pollen gemakkelijk laten verspreiden.
Niet alle meetlocaties lieten zulke extremes zien. Bij het Elkerliek Ziekenhuis in het zuiden bleef de concentratie veel lager; daar lag het maximum dit seizoen op 482 pollen (gemeten op 18 februari). Regenval halverwege februari en het feit dat de bomen in het zuiden al eerder bloeiden door hogere temperaturen hebben de piek daar getemperd. Daarnaast staan er rondom het Elkerliek minder elzen, wat ook bijdraagt aan lagere concentraties.
De oorzaak van het algemene fenomeen is niet volledig opgehelderd, maar de onderzoekers van De Natuurkalender (Wageningen UR), LUMC en Elkerliek wijzen naar de extreem hoge temperaturen: bloemen ontwikkelen zich sneller en veel bomen komen gelijktijdig in bloei, waardoor enorme hoeveelheden stuifmeel in korte tijd vrijkomen. Temperatuursommodellen laten zien dat in het zuiden en midden de meeste elzen inmiddels uitgebloeid raken, waardoor de extreemste concentraties daar naar verwachting niet meer voorkomen. In het noorden echter loopt de natuur achter; modellen voorspellen dat elzen daar nog tot eind maart pollen kunnen vrijgeven, met (zeer) hoge concentraties tot gevolg.
Daarnaast zijn andere boomsoorten relevant voor hooikoortspatiënten: in het zuiden is het berkenpollenseizoen al begonnen (dagelijkse vondsten bij Elkerliek, tot zo’n tien pollen/m³) en de hazelaar blijft hoge concentraties geven na een recordvroeg begin. Het LUMC signaleerde ook opvallend veel essenstuifmeel, dat mogelijk sterker allergeen blijkt dan gedacht.
De huidige situatie wordt meegenomen in het door ZonMw gefinancierde GoHot-onderzoek, dat bestudeert hoe hogere temperaturen samen met hitte en slechte luchtkwaliteit invloed hebben op pollenconcentraties en gezondheidsklachten. Voor mensen met pollenallergie betekent dit seizoen een voortvarende en potentieel zwaardere pollentijd, vooral in het noorden van het land.