Rechtszaak: Facebook blokkeerde coronagroepen over vaccinschade onder overheidsdruk
In dit artikel:
Een lopende rechtszaak in de Verenigde Staten beschuldigt de overheid ervan Facebook onder druk te hebben gezet om tijdens de coronapandemie berichten en groepen over vermeende bijwerkingen van COVID-19-vaccins te verwijderen. Advocaat Mark Chenoweth, in een interview met The Epoch Times, voert aan dat deze maatregelen niet alleen het werk van platformmoderatie waren, maar voortvloeiden uit coördinatie tussen overheidsfunctionarissen (waaronder contacten met Rob Flaherty) en externe organisaties zoals het Stanford Internet Observatory.
Centraal in de procedure staat Brianne Dressen, die als vrijwilliger participeerde in vaccinonderzoek en daarna gezondheidsklachten ontwikkelde die later binnen het onderzoek werden erkend. Uit angst voor het voeden van vaccinatietwijfel hield zij haar verhaal aanvankelijk privé, maar nadat steeds meer vergelijkbare meldingen opdoken richtte ze op Facebook steungroepen op. Die groepen en vergelijkbare berichten werden volgens Chenoweth herhaaldelijk verwijderd of onzichtbaar gemaakt — en soms niet louter op initiatief van Facebook zelf, maar na druk van overheids- en monitoringsinstanties.
Chenoweth noemt ook andere voorbeelden: een vader die na het overlijden van zijn zoon geld wilde inzamelen om zijn verhaal in Washington te delen, zag zijn pogingen worden geblokkeerd. Zulke gevallen vormen de kern van de juridische vraag: heeft de Amerikaanse overheid door beïnvloeding van private platforms het First Amendment geschonden door indirect spraak te beperken?
De zaak loopt nog door; sommige zaken zijn reeds geschikt, maar andere onderdelen kunnen tot een definitieve rechterlijke uitspraak leiden. Een complicerende factor is een presidentieel besluit dat bemoeienis van de overheid met online content wil beperken, waardoor rechters kunnen oordelen dat het probleem minder actueel is.
Ook in Nederland blijken overeenkomsten te bestaan. Analyse van vrijgegeven documenten toont aan dat Edo Haveman, ooit beleidsmedewerker voor de D66-Tweede Kamerfractie en later Facebook-beleidscontact, betrokken was bij de zogenoemde Denktank Desinformatie, waar ook viroloog Marion Koopmans lid van was. Binnen die groep gaf Facebook aan actief te zijn in het verwijderen van “aantoonbaar onjuiste informatie”, het verminderen van viraliteit en het afschermen van antivax-groepen. Uit Woo-documenten blijkt dat Haveman in mei 2020 overleg had met toenmalig minister Kajsa Ollongren over het bestrijden van corona-desinformatie.
De zaken roepen bredere vragen op over de grens tussen bestrijding van misinformatie en het waarborgen van vrije meningsuiting, en over hoe publiek-private samenwerking rondom online inhoud in crisistijd gehouden moet worden. Rechters zullen moeten beoordelen in hoeverre overheidsinmenging in moderatiepraktijken constitutioneel toelaatbaar is.