Rechts-nationalistische Janez Jansa, bewonderaar van Trump, opnieuw premier van Slovenië
In dit artikel:
Het Sloveense parlement benoemde vrijdag de rechts‑nationale Janez Janša tot premier; 51 van de 87 aanwezige afgevaardigden steunden zijn aantreden. De 67‑jarige Janša, die eerder al drie keer premier was (2004–2008, 2012–2013, 2020–2022), staat bekend als een polariserende politicus die vaak tegenover media, rechters en politieke tegenstanders heeft gestaan. Tijdens eerdere kabinetten blokkeerde hij bijvoorbeeld financiering van het nationale persbureau en vertraagde hij benoemingen van anticorruptiefunctionarissen; een delegatie van het Europees Parlement concludeerde in 2021 dat hij maatschappelijke tegenstellingen aanwakkert.
Bij de parlementsverkiezingen in maart behaalde pro‑Europese, links‑liberale Robert Golob nipt de meeste stemmen — 7.776 meer dan Janša — maar slaagde hij er niet in een coalitie te smeden. Golobs partij kwam op 29 zetels, Janša’s SDS op 28. Janša kreeg daarna de opdracht een minderheidscoalitie te vormen: SDS werkt samen met christendemocratisch Nieuw Slovenië (NSi), het centrumrechtse Demokrati en twee onafhankelijke parlementsleden, goed voor 43 van de 90 zetels; de pro‑Russische partij Resnica verleent gedoogsteun. Persbureau AFP noteert dat de coalitie formeel pro‑Europees is, terwijl Janša in het verleden kritiek op de EU uitte en banden heeft met leiders als Trump en Netanyahu.
In zijn verkiezingsprogramma beloofde Janša lagere belastingen, een kleinere overheid, aandacht voor traditionele gezinswaarden, strengere opstelling tegenover ngo’s en het terugdraaien van Golobs erkenning van Palestina, inclusief verplaatsing van de Sloveense ambassade naar Jeruzalem. Kort voor de stembusgang ontstond een schandaal rond gelekte gesprekopnames; de Sloveense veiligheidsdienst wees op betrokkenheid van het Israëlische bedrijf Black Cube. Tegenstanders zeggen dat opnames gemanipuleerd zijn en dat Black Cube door Janša’s kamp is ingehuurd; Janša ontkent. Een burgercollectief heeft de kwestie bij het Constitutionele Hof aanhangig gemaakt.
Janša’s terugkeer belooft verdere binnenlandse polarisatie en kan de buitenlandse koers van Slovenië, vooral ten aanzien van Israël–Palestina en de verhouding met EU‑instituties, te veranderen.