Rechters verbolgen na Kamervragen JA21 over 'activistische' asielrechter

In dit artikel:

De partij JA21 heeft Kamervragen gesteld over vreemdelingenrechter Steffie van Lokven nadat zij in een NRC-interview werd beschreven als iemand die veel asielzaken voorlegt aan het Hof van Justitie in Luxemburg en daarmee volgens JA21 het Nederlandse asielbeleid beïnvloedt. De vragen, gericht aan asielminister Bart van den Brink (CDA), willen onder meer weten hoe vaak Nederlandse rechters verwijzen naar Luxemburg, welke „ongewenste gevolgen” dat heeft, of het gedrag te herleiden is tot één of enkele rechters en wat de minister van plan is naar aanleiding van opmerkingen van Van Lokven dat de IND in oudere zaken soms geen hoger beroep hoeft in te stellen om wachttijden te verminderen.

De Nederlandse Vereniging voor de Rechtspraak (NVvR), onder leiding van raadsheer Marc Fierstra, noemt de persoonlijke aandacht van Kamerleden voor een individuele rechter „zorgelijk en onverstandig”. Fierstra waarschuwt dat vergelijkbare politiek-juridische aanvallen in Polen leidden tot het bestrijden van rechters en dat het aankaarten van verwijzingen naar het Europese Hof het gezag van de rechterlijke macht ondermijnt. Volgens hem hoort het tot de taak van rechters om bij twijfel richting te vragen aan Luxemburg.

JA21-woordvoerders Simon Ceulemans en Diederik Boomsma zeggen dat zij vooral bezorgd zijn over de beleidsgevolgen van veel verwijzingen naar het Europese Hof: volgens hen belemmeren juridische procedures pogingen tot strenger asielbeleid. Ze benadrukken dat ze niet oproepen tot ontslag van rechters en vinden de kritiek op hun vragen overdreven. In het Kamerdebat uitte ook VVD’er Ulysse Ellian kritiek op Van Lokven’s uitspraak dat migratie zich niet laat stoppen met juridische muren; hij meent dat zulke politieke uitspraken niet passen bij een rechter.

NVvR en enkele Kamerleden botsen nu over de grens tussen juridisch oordeel en politiek debat. Fierstra spoorde JA21 aan om wetgeving te wijzigen als ze het niet eens zijn met rechterlijke uitspraken, in plaats van individuele rechters aan te vallen. De zaak raakt aan fundamentele thema’s als scheiding der machten, rechterlijke onafhankelijkheid en de rol van nationale rechters in het vragen om uitleg bij Europese instanties.