'Rechter stuurde duizenden Woo-verzoeken naar gemeenten om 'misbruik' Woo aan te kaarten'

In dit artikel:

Een bestuursrechter van de rechtbank Noord-Holland, aangeduid als J. Maarleveld, diende op grond van de Wet open overheid (Woo) ruim vierduizend verzoeken tot informatie in bij alle 342 Nederlandse gemeenten. Dat bleek uit onderzoek van Follow the Money, dat zijn bevindingen woensdag publiceerde. De Woo wordt normaal door journalisten en burgers gebruikt om overheidsdocumenten op te vragen; Maarleveld zegt dat hij met zijn actie wilde aantonen dat gemeenten kwetsbaar zijn voor misbruik van de wet en dat hij hoopte hiermee druk te zetten voor wetswijziging in Den Haag.

De verzoeken, die sinds september bij gemeenten binnenkwamen, betroffen grote aantallen stukken – onder meer van burgemeesters, wethouders, ambtenaren en gemeenteraadsleden – over veel verschillende jaren en soms zonder concreet onderwerp, inclusief documenten die eerder als geheim waren bestempeld. Gemeenteambtenaren klaagden dat de actie vooral gericht was op het forceren van de wet; Utrecht weigerde de verzoeken en bestempelde ze als misbruik van recht. Eind oktober trok de rechter zijn verzoeken weer in; hij noemde het experiment te omvangrijk.

Rechtskundigen en toezichthouders reageren kritisch. SPOON, het Woo-expertisecentrum, waarschuwde eerder dat de betreffende rechter bij soortgelijke zaken een vooringenomen lijn lijkt te volgen en dat zijn uitspraken bestuursorganen weinig prikkel geven hun werkprocessen te verbeteren. Hoogleraar Wim Voermans spreekt van een “kruistocht op eigen initiatief” die de onpartijdigheid van de rechterlijke macht ondermijnt. De rechtbank Noord-Holland zegt de rol van de betrokken rechter en van de rechtbank zelf te onderzoeken.