Rechter haalt streep door stikstofdoodstraf in Alabama: 'Ongrondwettelijk wreed'

In dit artikel:

Een federale rechter in de Verenigde Staten heeft dinsdag verboden dat de staat Alabama executies uitvoert met behulp van stikstof, omdat die methode volgens de rechtbank als wreed wordt aangemerkt en daarmee in strijd zou zijn met de Amerikaanse grondwet. Daarmee komt voorlopig een einde aan het lopende juridisch getouwtrek rond deze omstreden executievorm; een dag eerder had een hof van beroep nog een eerdere uitspraak van een lagere rechtbank teruggedraaid.

Bij de behandeling van de zaak draait het om de 49-jarige Jeffrey Lee, die donderdag met stikstof zou worden geëxecuteerd. De rechter oordeelde dat gebruik van stikstof — waarbij een masker de zuurstoftoevoer vervangt zodat de veroordeelde overlijdt door gebrek aan zuurstof — een substantieel risico op ernstig lijden met zich meebrengt. Internationale organisaties zoals de Verenigde Naties en Amnesty International hebben soortgelijke bezwaren geuit.

De rechtbank liet wel toe dat Lee met een vuurpeloton wordt geëxecuteerd, de methode die hij zelf prefereert; Amerikaanse procedures vereisen dat veroordeelden die een executiemethode aanvechten tevens een alternatief naar voren brengen. Sinds 2024 staat Alabama alle drie de middelen toe: stikstof, de elektrische stoel en dodelijke injectie, en de staat mag andere toegestane methoden inzetten voor Lee.

De juridische strijd is waarschijnlijk nog niet voorbij: media verwachten dat de zaak mogelijk bij het Hooggerechtshof belandt, dat tot nog toe nog niet eerder heeft vastgesteld dat executie met stikstof ongrondwettelijk is. De uitspraak werpt daarmee zowel praktische als constitutionele vragen op over nieuwe uitvoeringsmethoden en het risico op onnodig lijden bij de doodstraf.