Rechter fluit overheid terug: ook op zee zijn vergunningen nodig
In dit artikel:
Een Haagse rechter heeft geoordeeld dat Nederland de Europese Habitatrichtlijn niet zomaar mag omzeilen met een generieke vrijstelling voor bodemberoerende visserij in de exclusieve economische zone (EEZ) buiten de twaalfmijlsgrens. De uitspraak van gisteren volgt op een zaak van natuurorganisaties — onder meer Stichting Doggerland, Ark Rewilding Nederland, Blue Marine Foundation en ClientEarth — die stelden dat de kwetsbare Doggerbank door boomkor- en flyshoot-visserij wordt bedreigd.
Tot nu toe volstond in die EEZ volgens het vorige kabinet een visvergunning; een aparte omgevingsvergunning met een voorafgaande ecologische toetsing was niet nodig. De rechter zette daar nu een streep door: een generieke vrijstelling is in strijd met Europees recht. Staatssecretaris Silvio Erkens (VVD) moet binnen zes weken een nieuw handhavingsbesluit nemen en daarbij de Habitatrichtlijn als leidraad gebruiken. Dat impliceert vrijwel zeker dat er voor activiteiten op de Doggerbank een passende beoordeling moet komen — een onderzoekstraject dat naar verwachting minstens een jaar duurt en waarvan de resultaten onzeker zijn.
De uitspraak valt in een politiek geladen context. Erkens trad aan in een periode met veel onrust binnen de visserijsector: stijgende brandstofprijzen, verwoeste kotters en sterke emotie in de sector. Zijn voorganger, oud-staatssecretaris Rummenie (BBB), versoepelde beperkingen voor vissers, keerde gebiedssluitingen om en verstrekte lange vergunningen voor garnalenvisserij in Natura2000-gebieden, wat hem populariteit bij vissers opleverde. Die praktijk vormt nu een last voor Erkens: hij moet kiezen tussen strikte naleving van EU-recht en politieke druk vanuit de visserij.
Praktisch gevolg van de uitspraak is dat Nederlandse schepen die zonder passende vergunning de bodem blijven omwoelen volgens de rechtbank in overtreding zijn. Ook ligt voor Erkens een proef: laat hij de rechterlijke uitspraak uitvoeren en het juridisch en ecologisch pad volgen, of vertraagt en minimaliseert hij handhaving zoals zijn voorganger deed? De beslissing kan grote gevolgen hebben voor de toekomst van bodemvisserij op de Doggerbank en de Nederlandse naleving van Europese natuurbeschermingsregels.