Recensie The Odyssey: spectaculaire verfilming van geweld is pleidooi voor terugkeer naar beschaafdheid

In dit artikel:

Christopher Nolans The Odyssey legt de nadruk op de Trojaanse Oorlog en maakt van het klassieke heldendicht een donkere anti-oorlogsfilm. Volgens de bespreking verschuift Nolan de focus van Odysseus’ omzwervingen naar de gewelddadige gevolgen van zijn daden, vooral de list met het Trojaanse paard en de plunderingen die daarop volgen. De film behandelt de bekende episodische avonturen uit Homeros’ Odyssee slechts kort, maar werkt de oorlogsscènes en de eindafrekening met de vrijers van Penelope uitgebreid uit.

Daarmee ontmythologiseert Nolan Odysseus: hij wordt niet neergezet als onberispelijke held, maar als een man die mede schuldig is aan de vernietiging om hem heen. De film leest volgens de auteur ook als een actuele waarschuwing voor beschavingsverval, machtszucht en het verbreken van sociale banden. Tegelijk krijgt de Odyssee een feministische ondertoon, doordat vrouwelijke personages zoals Helena meer handelingsvrijheid krijgen en de machtsverhoudingen achter de oorlog explicieter worden gemaakt. In afwijking van Homeros eindigt Nolans versie niet bij de slachting van de vrijers, maar bij Odysseus’ zelfverbanning en het besef dat híj zelf de ware bedreiging is.