Recensie: Schrijver Yann Martel combineert Trojaans epos met modern familiedrama in 'Zoon van niemand'

In dit artikel:

Yann Martels nieuwste roman Zoon van niemand speelt opnieuw met een groot idee, maar valt uiteindelijk tegen. De Canadees, bekend van Het leven van Pi (2001), verdeelt het boek in twee lagen: boven de streep staat een door Harlow Donne, een Canadese classicus aan Oxford, in vrij vers vertaalde vondst — een nooit eerder ontdekte volksversie van de Ilias over de voetsoldaat Psoas uit Midea, de titelgevende ‘zoon van niemand’. Onder de streep gebruikt Donne de voetnoten voor (pseudo)wetenschappelijke toelichtingen en voor zijn eigen, intieme verhaal: het ontrafelde huwelijk met Gail en het verlies van familieleven, gericht aan zijn dochter Helen.

Het concept, dat doet denken aan Nabokovs Pale Fire, werkt vooral in de oudhomerische pastiche: de eenvoudige, moreel vragende blik van Psoas, zijn plunderpogingen en zijn confrontatie met Trojanen en het dodenrijk leveren scherpe vondsten op en geven Martel ruimte voor filosofische reflecties over vergankelijkheid en gelijkheid. Die helft van het boek overtuigt het meest.

De moderne laag schiet tekort. Donne’s verleden als arbeidersjongen tegenover vermeend snobistische academici voelt te stereotiep; zijn huwelijksconflicten met Gloria blijven in vlakke, weinig indrukwekkende bewoordingen; en dochter Helen blijft te weinig uitgewerkt, waardoor de beoogde emotionele onthutsing niet doordreunt. Daardoor raakt het boek alsof de ambitie groter is dan de literaire afwerking: een goed idee dat onder de streep niet helemaal waarmaakt wat het belooft.