Ratten rennen door straten en tentenkampen in Gaza: mensen durven 's nachts niet meer te slapen
In dit artikel:
In Gaza is na de verwoesting door het oorlogsgeweld een nieuwe volksgezondheidscrisis ontstaan: een wijdverspreide rattenplaag. Hulporganisaties en medische medewerkers melden dat ratten overdag en ’s nachts door straten, tussen tenten en in puin en rioolruimtes scharrelen. Een arts die voor Caritas werkt spreekt van regelmatige rattenbeten en collega’s melden tientallen gevallen per nacht in hun ziekenhuis. Een lokale bewoner uit Khan Younis ziet de dieren “gewoon midden op straat” en wijst op het gevaar voor mensen die in kwetsbare tenten verblijven; er zijn volgens haar al doden gevallen door infecties.
De WHO luidt de noodklok: in meer dan 80 procent van de vluchtelingenkampen zijn dit jaar plaagmeldingen binnengekomen en zijn er ruim 70.000 infectiegevallen gerapporteerd — niet alleen door rattenbeten maar ook door ander ongedierte zoals luizen en bedwantsen. Cordaid spreekt van een situatie “die we nog nooit hebben meegemaakt.”
Drie oorzaken samen leggen uit waarom ratten nu massaal naar boven komen: het rioolstelsel is door bombardementen ingestort, afvalinzameling is gestopt en voedseltekort dwingt mensen eetresten niet weg te gooien, waardoor afval en puin ratten aantrekken. Daarnaast zijn schuilplaatsen in ingestorte gebouwen en riolen toegankelijk of verstoord, wat de verspreiding bevordert.
De gevolgen zijn ernstig. Naast verwondingen door beten — variërend van kale bijtwonden tot gedeeltelijk verminkte vingers — is het risico op infectie groot. Ratten kunnen ziekten overdragen zoals hantavirus, de ziekte van Weil (leptospirose), rattenbeetkoorts en in zeldzamere gevallen pest, tuberculose of hondsdolheid. In Gaza ontbreekt het aan voldoende antibiotica, laboratoriumcapaciteit en vaccins (voor bijvoorbeeld hondsdolheid), waardoor diagnose en behandeling sterk beperkt zijn. Psychische schade is ook duidelijk: mensen durven niet te slapen uit angst voor beten.
Structurele oplossingen zijn bekend maar moeilijk uitvoerbaar tijdens het conflict: rioolherstel, opruimen van puin, hervatten van afvalophaal en het versterken van de gezondheidszorg. Snelle verlichting is mogelijk met gerichte bestrijding met pesticiden, maar die middelen worden geblokkeerd door Israël vanwege zorgen over “dual use” — het risico dat dezelfde chemicaliën voor wapendoeleinden kunnen worden gebruikt. Hulpverleners waarschuwen dat zonder effectieve bestrijding en versterkte zorg de plaag kan leiden tot veel meer ziekte en sterfte in een al uitgeputte bevolking.