Ratko Mladic, de 'slager van Bosnië', was de man achter de genocide in Srebrenica

In dit artikel:

Ratko Mladić, de voormalige commandant van het Bosnisch-Servische leger, is op 84-jarige leeftijd overleden in de gevangenis in Scheveningen. Hij zat daar sinds 2011 een levenslange straf uit voor genocide en misdaden tegen de menselijkheid tijdens de Bosnische oorlog van 1992 tot 1995.

Mladić werd wereldwijd vooral verantwoordelijk gehouden voor de val van Srebrenica in juli 1995. Zijn troepen namen de door de VN beschermde moslimenclave in en scheidden met hulp van Nederlandse blauwhelmen vrouwen en kinderen van de mannen. Daarna werden bijna 8400 Bosnische moslimjongens en -mannen vermoord. Het was de grootste massamoord in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. Mladić presenteerde de inname als wraak op de moslimbevolking en toonde tijdens de gebeurtenissen geen berouw. De beelden waarop hij de Nederlandse commandant Thom Karremans een schemerlamp meegeeft, groeiden uit tot een van de pijnlijkste symbolen van de Nederlandse rol bij Srebrenica.

De in Bosnië opgegroeide Mladić werd op zijn negentiende beroepsmilitair in het Joegoslavische leger en was in 1991 generaal. Na het uiteenvallen van Joegoslavië werd hij militair leider van de Bosnische Serviërs. Samen met politiek leider Radovan Karadžić streefde hij naar een zo groot mogelijk Servisch gebied in Bosnië en de vorming van een ‘Groot-Servië’. Nationalistische propaganda wakkerde de tegenstellingen tussen Serviërs, Kroaten en Bosniakken aan. Dat leidde tot etnische zuiveringen, martelingen, verkrachtingen, detentiekampen en massagraven.

Naast Srebrenica gaf Mladić leiding aan het beleg van Sarajevo, dat ruim drieënhalf jaar duurde. De stad werd vanuit de omliggende bergen voortdurend beschoten; bijna 14.000 mensen kwamen om, onder wie ongeveer 5500 burgers.

Na de oorlog bleef Mladić jarenlang uit handen van het Joegoslaviëtribunaal, mede dankzij steun binnen het Servische leger en zijn status als held onder veel Serviërs. Onder druk van de Europese Unie werd hij op 26 mei 2011 gearresteerd in Lazarevo, waarna hij naar Den Haag werd overgebracht. Zijn proces liep door gezondheidsproblemen en uitstel meerdere keren vertraging op.

Op 22 november 2017 veroordeelde het tribunaal hem tot levenslang wegens genocide en misdaden tegen de menselijkheid. Mladić ontkende de genocide en stelde dat hij alleen het Servische volk had gediend. Tijdens de uitspraak beledigde hij de rechters en werd hij uit de zaal verwijderd. In 2021 bleef zijn veroordeling in hoger beroep overeind, waarmee het tribunaal zijn laatste zaak afrondde. Een verzoek om in 2025 om medische redenen vrijgelaten te worden, werd afgewezen omdat zijn toestand broos maar stabiel was.