Rapport: Nederlandse nieuwe techbedrijven blijven achter

In dit artikel:

Vandaag verscheen het rapport State of Dutch Tech 2026, dat waarschuwt dat het aantal nieuwe start-ups in Nederland al twee jaar daalt. Hoewel er relatief veel AI-start-ups worden opgericht en Nederland de hoogste AI-talentdichtheid van Europa heeft, lukt het weinig van die bedrijven om uit te groeien tot kapitaalintensieve scale-ups zoals in andere Europese landen.

Belangrijkste constateringen: Nederland heeft talent en kennis om internationaal te concurreren, maar het ecosysteem is vooral ingericht op snelle, digitale diensten en minder op strategische, kapitaalintensieve technologieën. AI-start-ups zijn internationaal gericht en hebben veel groeikapitaal nodig; opvallend is dat driekwart van de investeringen uit het buitenland komt, veelal uit de VS. Onderzoekers stellen dat het cruciaal is om dit talent beter te verbinden aan bedrijven die kunnen opschalen.

Ondernemers klagen over twee knelpunten: gebrek aan binnenlands risicokapitaal in de opschaalfase en een overdaad aan regelgeving. Jelle Prins (Cradle, mede-initiatiefnemer Nationaal AI Deltaplan) pleit voor meer investeringen van Nederlandse partijen — bijvoorbeeld pensioenfondsen en succesvolle ondernemers — en voor arbeidscontracten die opschaling en personeelswisselingen eenvoudiger maken zonder het sociale vangnet compleet te ontmantelen. Praktische belemmeringen, zoals maandenlange procedures voor bankrekeningen en trage werkvergunningen, zorgen ervoor dat bedrijven personeel liever in landen als Zwitserland aannemen.

Op Europees niveau wordt geprobeerd administratieve barrières weg te halen met het voorstel EU Inc, dat het oprichten van een grensoverschrijdende vennootschap binnen de EU moet versnellen en zo grensoverschrijdend ondernemerschap zou moeten stimuleren. Tegelijk loopt in Nederland een debat over de risico’s van een te snelle focus op AI: critici vrezen overhaaste investeringen, verlies van maatschappelijke controle en uiteindelijk Amerikaanse overnames.

Als tegenvoorbeeld wordt Weaviate genoemd: een Nederlands AI-bedrijf van Bob van Luijt dat vooral vanuit een tuinhuis in Amsterdam opereert, circa 75 werknemers telt en op papier Amerikaans is. Van Luijt wijst erop dat gebrek aan ondernemerszin ook een groot struikelblok is — veel mensen beginnen simpelweg niet. Kortom: Nederland heeft sterke ingrediënten voor een techgroei, maar schiet tekort in lokale financiering, regelgeving en het omzetten van talent in wereldwijde schaalbedrijven.