Rapport: kabinet zal iets moeten doen aan hypotheekrenteaftrek

In dit artikel:

Het ministerie van Financiën waarschuwt dat het kabinet wél moet ingrijpen in de hypotheekrenteaftrek, ondanks het coalitieakkoord waarin staat dat de fiscale behandeling van de eigen woning ongemoeid blijft. Ambtenaren constateren dat de praktische uitvoering van de sinds 2001 geldende 30‑jaarslimiet problematisch is: er bestaat geen centraal register dat bijhoudt hoe lang iemand van renteaftrek heeft geprofiteerd, waardoor belastingplichtigen zelf moeten aangeven en bewijzen dat ze nog recht hebben op aftrek. De Belastingdienst heeft weinig mogelijkheden tot tegenbewijs en kan niet iedereen controleren, wat oneerlijk gedrag kan stimuleren.

Minister Eelco Heinen noemde de situatie tijdelijk omdat sinds 2013 alle nieuwe hypotheken binnen dertig jaar worden afgelost, waardoor het knelpunt formeel in 2043 zou verdwijnen. Financieel lijkt niets doen relatief goedkoop (ambtenaren ramen ongeveer €100 mln per jaar, uitgaande van meerderheid eerlijke aangiftes), maar het belonen van oneerlijkheid en de onzekerheid voor hypotheekverstrekkers en leencapaciteit maken inactiviteit problematisch.

Het rapport beschrijft drie hoofdopties met elk grote nadelen: per 2031 stoppen met aftrek voor oude hypotheken (levert gemiddeld €1,4 mld per jaar op in 2031–2043 maar ontnemen sommigen hun recht op dertig jaar), pas per 2043 beëindigen (kost eveneens circa €1,4 mld per jaar en verlengt aftrek voor enkelen) of een geleidelijke afbouw (goedkoper op begrotingsvlak maar complex en administratief belastend). Overgangsregelingen kunnen de pijn verzachten, maar vergen vaak dat huiseigenaren gaan oversluiten. Kortom: elke oplossing heeft substantiële financiële, bestuurlijke en rechtvaardigheidseffecten die het kabinet zal moeten afwegen.