Ramón Gieling was een eigenzinnige filmmaker die levenslang zocht naar de essentie van de Spaanse hartstocht
In dit artikel:
Ramón Maria Gieling, de eigenzinnige Nederlandse filmmaker die Spanje tot zijn tweede thuis maakte, is op 5 april op 71‑jarige leeftijd overleden na een periode van ongeneeslijke ziekte. Geboren in Utrecht (21 april 1954), groeide hij op in een groot katholiek gezin dat op jonge leeftijd naar Spanje verhuisde — een verhuizing die zijn artistieke identiteit en fascinatie voor Spaanse rauwheid, hartstocht en de cultuur van duende zou bepalen.
Gieling maakte meer dan veertig documentaires en speelfilms, vaak met scripts die hij in zijn atelier in Andalusië schreef. Zijn oeuvre combineerde een koele, registrerende filmstijl met intensiteit en passie. Een vroeg hoogtepunt was het filmessay Duende (1986), waarin hij het vage, flamenco‑gebonden begrip van vervoering en melancholie beeldend onderzocht. Zijn bekendste documentaire, Johan Cruijff: En un momento dado (2004), benaderde de legendarische voetballer vanuit een Catalaans perspectief en laat zien hoe Cruijff in Catalonië als een verlosser werd beschouwd, ook tijdens het Franco‑regime.
Gielings werk zoekt vaak de rand van de samenleving en mengt cinema met theater, opera, poëzie, muziek en beeldende kunst. Voorbeelden zijn De gevangenen van Buñuel (2000), over het dorp Las Hurdes en diens beladen filmgeschiedenis, en Tramontana (2009), een rauwe, door wind en verlangen beheersde driehoeksverhouding aan de ruwe Noord‑Spaanse kust — een film die het Nederlands Film Festival opende. Recente en diverse projecten tonen zijn brede belangstelling, van een film over de bedreigde queergemeenschap in Madrid, When Chueca Dies (2025), tot een hommage aan Bach in Erbarme Dich – Mattheüs Passion Stories (2015), waarin hij samenwerkte met operaregisseur Peter Sellars.
Tot vlak voor zijn dood bleef Gieling actief: samen met zijn zoon Salvador werkte hij aan The Songs, een documentaire over het Bijbelse Hooglied, die tijdens het Spanish Film Festival in Amsterdam op 14 april in première gaat. Gieling liet een oeuvre na dat zich doorbrak via grensoverschrijdende thema’s, een uitgesproken liefde voor Spanje en een vermogen om muziek, beeld en persoonlijke verhalen tot een indringend, temperamentvol geheel te smeden.