Radicaal-rechtse AfD is blij met steun van Trump, maar zijn buitenlandbeleid verdeelt de partij
In dit artikel:
De radicaal-rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) worstelt met haar verhouding tot Donald Trump en de VS nu diens buitenlandse optreden steeds vaker botst met het partijprogramma over nationale soevereiniteit. Begin dit jaar bekritiseerde AfD-co-voorzitter Alice Weidel Trumps inmenging in andere landen — een opvallende breuk met de gebruikelijke MAGA-vriendschap van de partij — nadat onder meer de ontvoering van Venezuela’s president Maduro en Trumps opmerkingen over Groenland de discussies aanwakkerden. Een deel van de partij vindt die kritiek onzinnig; andere leden waarschuwen juist voor Amerikaanse bemoeienis en pleiten voor meer Europees optreden.
De start van de Munich Security Conference (MSC) deze week brengt die spanningen in beeld. De conferentie in München, waar zo’n zestig staatshoofden en circa honderd defensie- en buitenlandse ministers worden verwacht, heeft AfD-politici dit jaar weer uitgenodigd. Voorzitter Wolfgang Ischinger benadrukt dat de MSC politici van alle partijen uitnodigt; Alice Weidel is echter niet gewenst en probeert volgens Duitse media nog toegang te krijgen. Vorig jaar sprak zij desondanks in een hotel met de Amerikaanse vicevertegenwoordiger J.D. Vance, kort nadat die kritiek had geuit op uitsluiting van onwelgevallige stemmen in Europa.
AfD-Bondsdaglid Rüdiger Lucassen, oud-kolonel en portefeuillehouder defensie, is wél welkom in München. Hij relativeert Weidels kritiek op Trump en ziet in de terugtrekkende VS juist aanleiding voor Europa om strategische autonomie na te streven — zelfs de gedachte aan een soort Europese NAVO wordt door hem niet uitgesloten. Dat past bij een vleugel van de AfD die nadruk legt op nationale belangen en een sterke Duitse positie binnen Europa. Tegelijk bestaat binnen de partij grote verdeeldheid over Europa: het verkiezingsprogramma verlangt opheffing van de EU, maar meningsverschillen zijn duidelijk aanwezig.
Die interne breuk kwam de afgelopen maanden hard naar voren in het debat over dienstplicht. Extreem-rechtse Thüringen-leider Björn Höcke verzet zich fel tegen dienstplicht en gebruikte provocerende retoriek over wat hij zou verdedigen. Lucassen, die een pro-dienstplichtige lijn aanhangt, viel Höcke publiekelijk aan en kreeg daarvoor een berisping van de partijleiding wegens negatieve media-aandacht. Als compromis eist de AfD nu een dienstplicht die uitsluitend gericht is op verdediging van Duits grondgebied — een standpunt dat militaire historici als onrealistisch bestempelen, omdat de Bundeswehr sinds 1955 in alliantieverband opereert en Duitsland feitelijk aan de NAVO-oostflank wordt beschermd.
Radicale pro-Trump-aanbiedingen blijven ook binnen de partij opduiken. Enkele AfD-vertegenwoordigers pleiten om – ondanks kritiek op Trumps “imperialisme” – conflicten met hem te vermijden uit vrees voor verlies van Amerikaanse steun. Invloedrijke buitenstaanders zoals de Oostenrijker Martin Sellner zetten daarbij demografische transformatie hoger dan soevereiniteit, hoewel hij recent is verboden op te treden namens de AfD.
In München worden dit jaar onder meer de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en zo’n vijftig congresleden verwacht. In Berlijn is men benieuwd of zij een minder confronterende toon aanslaan dan Vance vorig jaar en of Amerikaanse functionarissen opnieuw onderonsjes met AfD-politici zullen houden, mogelijk langs de Duitse kanselier Friedrich Merz heen.