Race tegen de klok voor Italiaans herstelfonds

In dit artikel:

Italiaanse herstelplannen na de coronacrisis (PNRR), in 2021 door het parlement goedgekeurd, hebben het land veel zichtbare investeringen opgeleverd, maar roepen twijfel op over structureel economisch herstel. Rome kreeg uit het Europese herstelpakket 194,4 miljard euro toegewezen — waarvan 71,8 miljard als subsidie en 122,6 miljard als gunstige lening — en, samen met aanvullende middelen, kwam er in totaal zo’n 250 miljard beschikbaar voor ruim 280.000 projecten. Doel was de verouderde economie binnen vijf jaar te moderniseren, efficiënter en groener te maken.

In steden zijn veel projecten al zichtbaar: pleinen, monumenten en openbare gebouwen worden opgeknapt, gemeenten digitaliseerden diensten waardoor administratieve wachttijden sterk daalden, en er zijn 400 nieuwe elektrische stadsbussen aangekocht. Ook zijn spoornetwerken en experimenten met waterstoftreinen opgezet, en er werd jong personeel aangenomen in openbare diensten.

Toch waarschuwen onderzoekers zoals denktank Openpolis dat de groei uitblijft: de economie groeit nog steeds minder dan 1 procent per jaar. Het PNRR is zevenmaal herzien en veel oorspronkelijke ambities zijn afgezwakt of niet gehaald. Voor kinderopvang bijvoorbeeld werden slechts zo’n 120.000 van de geplande 260.000 plaatsen gerealiseerd. De beloofde “groene revolutie” kreeg weinig prioriteit: van 5,4 miljard voor groene energie was eind vorig jaar slechts 4,7 procent besteed. Ook faalde de coördinatie soms — zo werden buitenlandse leveranciers gebruikt terwijl binnenlandse productie stilviel — wat doet denken aan een verspreide gelduitgave eerder dan aan diepe hervormingen.

Belangrijke deadlines naderen: de laatste EU-tranche van 28,4 miljard wordt in 2026 uitgekeerd, en vanaf 2028 moet Italië beginnen met het aflossen van de 122,6 miljard aan leningen, bovenop een al zeer hoge staatsschuld. Dat zet vraagtekens bij de houdbaarheid en het langetermijneffect van het herstelprogramma.