Rabobank zet als eerste bijl in aflossingsvrije hypotheek, populaire leenvorm kent 'te veel risico's voor banken'

In dit artikel:

Rabobank beperkt vanaf 11 mei de mogelijkheid om aflossingsvrij te lenen bij nieuwe hypotheken, herfinancieringen en verhogingen: maximaal 30 procent van de woningwaarde en maximaal 150.000 euro per klant. De maatregel geldt voor Rabobank en dochter Obvion en is bedoeld om te voldoen aan aanwijzingen van De Nederlandsche Bank (DNB), die banken heeft gevraagd het volume van deze hypotheekvorm verder terug te brengen.

Aflossingsvrije hypotheken — waarbij alleen rente wordt betaald en de schuld aan het einde van de looptijd blijft staan — waren al in 2013 aan banden gelegd: sindsdien mogen nieuwe hypotheken voor maximaal 50 procent aflossingsvrij zijn en geldt er geen hypotheekrenteaftrek meer voor dat deel. Rabobank scherpt die limiet nu verder aan na ‘intensieve gesprekken’ met DNB; de bank noemt de productvorm nog steeds nuttig voor betaalbare financiering, maar vindt aanscherping nodig.

DNB ziet aflossingsvrije hypotheken als een bron van extra risico’s voor banken. De toezichthouder wijst op concentratierisico’s en onvoldoende risicobeheer bij dit product: veelal is de woningwaarde de belangrijkste terugbetalingsbron, waardoor dalende huizenprijzen banken met onvervangbare schulden kunnen achterlaten. Ook duurt het vaak lang voordat de hoofdsom wordt afgelost, wat risico’s vergroot als inkomen daalt, rentelasten stijgen of de hypotheekrenteaftrek wordt afgebouwd. De Europese toezichthouder SSM heeft banksystemen op dit punt eveneens aangespoord tot verbetering.

Het aandeel aflossingsvrij in hypotheekportefeuilles is inmiddels gedaald naar ongeveer 46 procent (tegen een piek van circa 75 procent), maar DNB vindt dat dit nog te hoog is in verhouding tot het eigen vermogen van banken. De toezichthouder verwacht dat banken door maatregelen de risico’s kunnen verkleinen en schat dat de effecten op de woningmarkt beperkt blijven.

Rabobank benadrukt dat er in uitzonderlijke situaties — zoals echtscheiding of het einde van een looptijd — nog passende oplossingen mogelijk blijven. DNB verwacht bovendien dat starters nauwelijks last zullen hebben van de aanscherping: bij huishoudens onder de 35 jaar is ongeveer 3 procent van het verstrekte hypotheekvolume aflossingsvrij. Eerder werden soortgelijke signalen ook al uit kringen van de ECB gerapporteerd, die de afbouw van aflossingsvrije hypotheken in Nederland onder de loep zou nemen.

Kort samengevat: Rabobank voert een substantiële inperking van nieuwe aflossingsvrije hypotheken door in antwoord op toezichthoudende zorgen over concentratie- en markt- en renterisico’s, terwijl uitzonderingen voor specifieke situaties mogelijk blijven.