Raad van State wil ministers sneller geld laten uitgeven zonder expliciete Kamergoedkeuring

In dit artikel:

De Raad van State adviseert de regels voor artikel 2.27 van de Comptabiliteitswet te versoepelen. Dat artikel maakt het in uitzonderlijke situaties mogelijk dat ministers nieuw beleid uitvoeren voordat een tussentijdse begrotingswijziging door de Tweede en Eerste Kamer is goedgekeurd. De minister moet nu uitleggen waarom wachten niet in het belang van het Rijk is, waarna beide Kamers actief moeten bevestigen dat zij voldoende zijn geïnformeerd.

Volgens de Raad van State kan onder die regeling voor onbepaalde tijd onduidelijk blijven of een minister mag doorgaan, zolang een van beide Kamers geen oordeel geeft. De Afdeling advisering stelt daarom een procedure voor met een vaste termijn waarbinnen de Kamers bezwaar kunnen maken. Als zij dat niet doen, mag de minister na afloop van die termijn verder. De Raad noemt geen concrete duur, maar stelt dat het parlementaire budgetrecht daarmee behouden kan blijven. In de praktijk verschuift het initiatief wel van expliciete toestemming naar stilzwijgende instemming.

Het advies is opvallend omdat de huidige minister van Financiën, Eelco Heinen, de strengere waarborg in 2023 als VVD-Kamerlid zelf via een amendement invoerde. Hij wilde voorkomen dat kabinetten de uitzonderingsroute te vaak gebruikten en daarmee het budgetrecht van het parlement verzwakten. Later erkende Heinen dat het gebruik van artikel 2.27 daardoor sterk was afgenomen, maar noemde hij zijn eerdere oplossing ook een harde variant die mogelijk moest worden verzacht.

De regeling werd onder meer gebruikt voor ongeveer 700 miljoen euro extra militaire steun aan Oekraïne in december 2025 en voor het landelijke treinkaartje van 49 euro in mei 2026. Tijdens de coronacrisis werd artikel 2.27 tientallen keren ingezet, wat de roep om strengere parlementaire controle versterkte.

Voorlopig verandert er niets. Het advies van de Raad van State staat los van het wetsvoorstel over de Comptabiliteitswet en bevat nog geen nieuwe wettelijke regeling. Heinen moet in een nader rapport reageren op de aanbeveling.