Raad van State: ledenverplichting politieke partijen gaat te ver

In dit artikel:

De Raad van State heeft scherp kritiek geleverd op het plan van D66 en Pro Nederland om politieke partijen te verplichten leden toe te laten en hen zo nodig van verkiezingen uit te sluiten. Het adviesorgaan stelt dat het blokkeren van deelname aan verkiezingen een te zware inbreuk vormt op het passief kiesrecht — het recht om verkiesbaar te zijn — en vraagt zich af of de voorgestelde regels proportioneel zijn. Wel erkent de Raad dat de grondwet ruimte laat voor wettelijke eisen aan de interne organisatie van partijen, maar waarschuwt tegelijk dat te veel regulering de verenigingsvrijheid kan aantasten en praktisch moeilijk handhaafbaar is. Veel onderdelen van het voorstel zouden onduidelijk zijn en een nieuwe toezichthouder zou snel verstrikt kunnen raken in politieke geschillen over hoe betrokken leden moeten zijn bij kandidatenlijsten en partijprogramma’s.

Het advies raakt direct aan de PVV: die heeft formeel alleen Geert Wilders en een stichting als leden, en kent geen interne besluitvormingsprocedures — reden waarom het initiatief mede op de PVV was gericht. D66’er Sneller en Pro Nederland’er Tseggai willen met een amendement afdwingen dat leden programma’s en lijsten vaststellen; zij zeggen het voorstel nu verder te willen uitwerken. Politiek gezien is een meerderheid van 76 zetels onzeker: een groep partijen die positief staat tegenover het idee heeft samen 71 zetels, terwijl enkele fracties nog twijfelen en anderen principieel tegen zijn. De uitkomst hangt dus af van meerdere wendbare zetels in de Tweede Kamer.