Raad van State heeft 'begrip' voor kabinetsplan om eigen risico te verhogen naar 455 euro
In dit artikel:
De Raad van State reageert terughoudend positief op het kabinetsvoornemen om het verplicht eigen risico in de zorgverzekering per 2027 te verhogen naar 455 euro (een stijging van 60 euro). Het adviesorgaan begrijpt dat het kabinet de jarenlange bevriezing wil loslaten: daardoor is de bijdrage van verzekerden aan zorgkosten relatief gekrompen en zou het eigen risico zonder bevriezing volgens schattingen inmiddels rond de 535 euro liggen. Het kabinet motiveert de maatregel met het versterken van het remgeldeffect; mensen zouden bewuster met zorg omgaan en zo de uitgaven remmen.
Tegelijkertijd zet de Raad kanttekeningen bij de onderbouwing en bij de uitvoerbaarheid. De RvS benadrukt dat consistent beleid wenselijk is, omdat het eigen risico de afgelopen jaren vaak onderwerp van politiek wisselend beleid was (vorig kabinet wilde het eigen risico juist halveren). Belangrijke voorwaarden voor de werking van de maatregel ontbreken volgens de Raad: er is onvoldoende duidelijkheid over hoe financieel kwetsbaren, zoals chronisch zieken, worden gecompenseerd. Het kabinet verwijst hiervoor naar maatregelen van gemeenten (bijvoorbeeld via de Wet maatschappelijke ondersteuning of gemeentepolissen), maar de RvS twijfelt of gemeenten de extra verwachtingen kunnen waarmaken, of zij voldoende middelen hebben en of hierover overleg is gevoerd met de VNG. De Raad waarschuwt het kabinet geen beloftes te doen die lokaal niet kunnen worden nagekomen.
Daarnaast komt vanaf 2028 een voorgestelde tranchering van het eigen risico in de medisch-specialistische zorg: per behandeling maximaal 150 euro in rekening brengen. De RvS vraagt zich af wat de echte meerwaarde hiervan is. Tranchering verlaagt voor veel verzekerden het te betalen eigen risico, waardoor de opbrengst van de verhoging deels verdampt en elders moet worden gecompenseerd — waarschijnlijk via hogere premies. Chronisch zieken profiteren er nauwelijks van omdat zij doorgaans het eigen risico volledig benutten. Tot slot merkt de Raad op dat de toelichting onvoldoende rekening houdt met andere aangekondigde lastenverzwaringen in de Voorjaarsnota, en onduidelijk is hoe lagere premie-inkomsten en hogere zorgkosten voor burgers samenhangen.
Kort samengevat: de Raad van State accepteert de logica van het verhogen van het eigen risico na jaren van bevriezing, maar dringt aan op duidelijker, samenhangend flankerend beleid, betere financiële garanties voor kwetsbare groepen en meer transparantie over de gevolgen voor gemeenten en premies voordat de maatregel wordt ingevoerd.