Grote problemen met handhaving in Caribisch Nederland, te weinig agenten Bonaire

In dit artikel:

De rechtshandhaving op de eilanden Bonaire, Saba en Sint Eustatius kampt met ernstige problemen, meldt de Raad voor de Rechtshandhaving in een rapport uit 2024. Vooral op Bonaire is de situatie kritiek door onderbezetting bij de politie, die niet eens de minimale bezetting voor noodhulp kan garanderen. Dit leidt tot een hoge werkdruk, toename van fouten en uitval van agenten, waardoor de veiligheid van burgers en personeel ernstig wordt bedreigd.

Ook in de gevangenis op Bonaire is er een nijpend tekort aan personeel, wat de uitvoering van gevangenenprogramma’s belemmert en de orde in de faciliteit bedreigt. Een groot deel van de gedetineerden bestaat uit illegale Venezolanen die zijn veroordeeld voor drugssmokkel. Het uitzetten van gedetineerden en het handhaven van voorwaardelijke straffen loopt daardoor vast. Tijdelijke hulp uit Europees Nederland biedt geen blijvende oplossing voor deze structurele problemen.

De Raad wijst op het uitblijven van structurele investeringen en regie vanuit Den Haag als oorzaak. Er is geen centrale aansturing van de maritieme grensbewaking ondanks eerdere waarschuwingen, waardoor de marechaussee en kustwacht hun taken niet effectief kunnen uitvoeren. Douanecontroles op Saba en Sint Eustatius zijn vrijwel gestopt, waardoor de kans op drugs- en mensenhandel sterk toeneemt. De Raad pleit voor meer samenwerking en taakuitwisseling tussen grensbewaking, politie, douane en kustwacht, een advies dat al sinds 2016 ligt, maar nog niet is geïmplementeerd.

Ook de Voogdijraad, die verantwoordelijk is voor jeugdbescherming, kampt met personeelstekorten en lange wachtlijsten. Hoewel er een verbetertraject is gestart, ontbreekt het aan structurele middelen om het probleem duurzaam op te lossen. Daarnaast neemt het aantal geweldsincidenten met vuurwapens en jeugdcriminaliteit toe, terwijl een integrale aanpak ontbreekt en zorgsignalen niet altijd de juiste instanties bereiken.

De Raad legt de kern van de problemen bij de gebrekkige coördinatie op ministerieel niveau. Eerdere beloftes en aanbevelingen zijn onvoldoende opgevolgd, en verschillende beleidsdirecties werken langs elkaar heen. Soms worden onderlinge voorwaarden gesteld aan hulp, zelfs in crisissituaties, zoals recent bij politiebijstand vanuit de marechaussee. Daarom wordt een aparte 'Caribendesk' binnen het ministerie van Justitie en Veiligheid aanbevolen om versnippering tegen te gaan.

De Raad roept de ministers van Justitie en Asiel en Migratie op met spoed structurele en fundamentele keuzes te maken en te investeren in politie, gevangeniswezen, jeugdbeleid en grensbewaking. Het voortduren van de huidige situatie noemt het rapport onacceptabel.