PWN neemt PFAS onder de loep in bronnen en duinen
In dit artikel:
PWN onderzoekt sinds 2021 intensief de aanwezigheid en effecten van PFAS in drinkwaterbronnen, zuivering, distributienetten en de door hen beheerde duinen. PFAS is een groep van zo’n 6.000 fluorkoolstofverbindingen die water- en vuilafstotend zijn, zeer langzaam afbreken en zich ophopen in milieu en mens. Ruud van der Neut, drinkwatertechnoloog bij PWN, stelt dat “Iedereen in Nederland heeft inmiddels PFAS in zijn bloed”; voeding is de belangrijkste bron, drinkwater levert ongeveer een vijfde bij.
Gedurende drie jaar monitorde PWN onder meer het IJsselmeer en het Lekkanaal — vooral op plekken waar water wordt ingenomen — en volgde de PFAS-concentraties bij stappen in zuivering en transport. In de duinen viel op dat water dat uit geïnfiltreerde zandlaag wordt opgepompt hogere PFAS-concentraties kan bevatten dan verwacht, waarschijnlijk doordat het water PFAS uit de bovenste bodemlagen oplost. Daardoor heeft de organisatie haar beheerpraktijken aangepast: grondverplaatsingen voor natuurherstel of kustversterking worden terughoudender uitgevoerd om geen extra PFAS naar winplaatsen te brengen.
Bij Egmond aan Zee onderzocht PWN samen met provincie, RIVM en GGD PFAS in moestuintjes vlak bij de kust. Groenten en fruit bleken verhoogde concentraties te hebben door een combinatie van vervuild grondwater en zeepspray. De gevonden waarden vormden nog geen direct acuut gezondheidsgevaar, maar de GGD raadde hobbytelers af uitsluitend eigen geteelde producten te consumeren.
PWN werkt samen met andere waterbedrijven, kennisinstituten (RIVM, TNO) en gezondheidsdiensten om kennis en handelingsperspectief op te bouwen. Mogelijke zuiveringstechnieken zijn actief kool (werkt tijdelijk, vooral op grotere PFAS-moleculen) en omgekeerde osmose (verwijdert >99%), maar beide kennen nadelen: hogere kosten, operationele beperkingen, grotere CO2-voetafdruk en problematische PFAS-concentraten in reststromen die naar zee gaan. Zelfs bij een onmiddellijk wereldwijd stop zetten van PFAS-lozingen verwacht men dat het nog decennia duurt voordat de stoffen uit milieu en waterbronnen verdwijnen.
Kortom: bestrijding vraagt maatregelen bij de bron én technische en beheermaatregelen door drinkwaterbedrijven en natuurbeheerders; PWN levert met haar onderzoeksprogramma cruciale puzzelstukken voor die aanpak.