PvdA Emmen: van vier wethouders naar vier raadsleden. Wat ging er mis? 'En nu heel snel samen het hok in'
In dit artikel:
De PvdA in Emmen leed bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen een historische nederlaag: nog maar vier raadszetels, het laagste aantal ooit. In het Atlas Theater waren partijleden “lamgeslagen en perplex” toen al snel bleek dat de steun in sommige stembureaus zelfs rond de tien procent lag. De val contrast sterk met twee piekmomenten: in 1986, toen onder leiding van lijsttrekker Alle Pijlman de PvdA 22 van de 37 zetels veroverde en praktisch alleen regeerde, en in 2006 toen Gezienes Evenhuis als lijsttrekker 18 van de 39 zetels binnensleepte.
Drie oudgedienden — Gezienes Evenhuis (78), Alle Pijlman (83) en Jolly Cerini (81) — blikken terug en analyseren oorzaken en lessen. Zij herinneren zich een tijd dat de partij in elk dorp actief was, met sterke lokale afdelingen die leden en kandidaten leverden; die verankering droeg in het verleden sterk bij aan succes. De politieke dominantie maakte de PvdA zichtbaar en herkenbaar: aansprekende lijsttrekkers, veel vrouwelijke kandidaten in de jaren tachtig en een brede, gevarieerde lijst hielpen de partij groot te maken.
De huidige krimp wijten de oudgedienden aan meerdere factoren. Landelijke ontwikkelingen speelden mee: populariteit van landelijke leiders kan stemmen opleveren, maar onder vuur liggende landelijke partijen verliezen lokaal aanzienlijk; de PvdA had dit jaar duidelijk het tij niet mee. Daarnaast is het lokale landschap veranderd door de opkomst van sterke lokale partijen zoals Wakker Emmen (sinds 2014 dominant met nu veertien zetels). Wakker Emmen profileert zich nadrukkelijk op dorpsbelangen en zichtbaarheid, iets waar de PvdA volgens Cerini en de anderen minder in uitblonk tijdens de campagne en in de vier jaar ervoor.
Ook inhoudelijke en structurele veranderingen worden genoemd: afnemende solidariteit in de samenleving maakt het traditionele PvdA-verhaal minder vanzelfsprekend; single-issue thema’s zoals veiligheid en asiel hebben recent meer kiezers gemobiliseerd. Interne organisatie is verschoven van veel dorpsafdelingen naar één afdeling voor heel Emmen, waardoor lokale binding en herkenbaarheid zijn verminderd. Een ander punt is dat samenwerkingskeuzes veranderen: midden dit jaar fuseerde PvdA Emmen met GroenLinks tot de nieuwe partij PRO, maar volgens de oudgedienden bestaat daar in Emmen geen sterke affiniteit mee, en die combinatie wilde men niet als lijstversterking afgelopen verkiezingen.
De oudgedienden geven ook adviezen voor herstel: meer zichtbaarheid in dorpen, heldere en korte boodschappen, kandidaten die buiten de politiek bekend en actief zijn, en een grondige interne evaluatie. Pijlman formuleert het concreet: bestuur, fractie en campagneteam moeten “snel in een hok” gaan zitten om te analyseren wat misging en met een verbeterde strategie tevoorschijn te komen.
Kortom: de PvdA in Emmen staat voor een reorganisatievraagstuk: herstellen van lokale verankering, scherper campagnemateriaal en het vinden van een relevant verhaal in een politiek landschap dat wordt gedomineerd door zichtbare lokale partijen en actuele thema’s. Zonder zulke aanpassingen zal het lastig zijn om de verloren aansluiting met kiezers terug te winnen.