Psycholoog Sanne (38) uit Groningen behandelt mensen die stemmen horen en werkt mee aan indringende documentaire. 'Stigma moet doorbroken'
In dit artikel:
UMCG-psycholoog Sanne Brederoo (38) werkte mee aan de documentaire Mijn woord tegen het mijne van Maasja Ooms, die in november op het IDFA premiereerde en op maandag 23 maart wordt vertoond in Forum Groningen binnen het Marvelous Mind-programma. De film volgt vijf mensen die stemmen horen tijdens hun gesprekken met behandelaars; vooral psychiater Dirk Corstens uit Alkmaar is in veel scènes de tegenpartij in die gesprekken. Doel van de film is het hardnekkige stigma rond stemmenhoren te doorbreken en te laten zien dat het een relatief veelvoorkomend menselijk fenomeen is: ongeveer één op de tien mensen maakt het wel eens mee.
Brederoo, verbonden aan het Universitair Centrum Psychiatrie van het UMCG, onderzoekt verschillende soorten stemmen en behandelingsvormen. Ze benadrukt dat stemmenervaringen sterk kunnen verschillen: bij sommigen zijn de stemmen steunend of nauwelijks hinderlijk, bij anderen zijn ze ernstig belastend en vaak gelinkt aan trauma of suïcidale impulsen. Behandelingen leiden meestal niet tot het volledig verdwijnen van stemmen, maar kunnen de aanwezigheid verminderen of mensen leren er anders mee om te gaan.
De documentaire presenteert vooral de gespreksgerichte benadering (het letterlijk met de stemmen in gesprek gaan), een methode die in Alkmaar wordt toegepast en die veel aandacht kreeg in de film. Brederoo nuanceert dat beeld: in Nederland bestaan vijf gespecialiseerde stemmenpoli’s met uiteenlopende werkwijzen — van dit soort dialogen tot cognitieve gedragstherapie, zoals in het UMCG. Ze benadrukt dat het erom gaat welke aanpak het beste bij de individuele stemmenhoorder past, en dat de verschillende werkwijzen elkaar niet per se uitsluiten.
Een opvallende behandelingstak bij het UMCG is het gebruik van technologie: met computergegenereerde nabootsingen van de stem en stemvervormers kunnen therapeuten de ervaring externaliseren, en met virtual reality kunnen cliënten dialogen oefenen. Dat helpt mensen assertiever met stemmen om te gaan en kan daarnaast familie of naasten laten horen wat de stemmen zijn — wat volgens Brederoo het gevoel van eenzaamheid vermindert.
Historische en culturele verschillen in de duiding van stemmen komen ook aan bod: waar vroeger vaak religieuze verklaringen werden gegeven (stem van God), zien we nu in onze geseculariseerde maatschappij andere interpretaties, soms spiritueel. Brederoo wijst erop dat zelfs hulpverleners soms terughoudend zijn om over stemmen te vragen uit de vrees iets fout te doen, waardoor veel mensen hun ervaringen voor zich houden uit angst voor het stigma.
Marvelous Mind, een initiatief van Forum Groningen samen met neurowetenschappers van het UMCG en de RUG, koppelt zulke films aan korte inleidingen en nagesprekken om wetenschappelijk onderzoek voor een breed publiek toegankelijk te maken. Bij de vertoning van Mijn woord tegen het mijne zal Brederoo de inleiding verzorgen en is regisseur Maasja Ooms aanwezig voor het nagesprek. Meer informatie is te vinden via forum.nl/nl/marvelous-mind.