Psycholoog Debbie (54) wijst scrollende ouders op hun voorbeeldgedrag: 'We moeten aan de bak met ongemak'

In dit artikel:

Gz‑psycholoog Debbie Been (54) waarschuwt dat veel ouders fysiek aanwezig zijn bij hun kinderen, maar mentaal verdwijnen in hun smartphones — in de trein, bij het zwembad of in de speeltuin. Ze begint haar dag vaak zonder telefoon tot het middaguur, leest in de trein of kijkt om zich heen, en werd getroffen door beelden van passagiers diep in hun scherm terwijl een kind om zich heen keek. Die ervaring motiveerde haar om vorig jaar het boek Slimmer dan je smartphone te publiceren en een 30‑dagen‑challenge te ontwikkelen om smartphonegedrag stap voor stap te veranderen.

Wat is het probleem? Volgens Been leidt het automatische en vaak onbewuste scrollen van ouders tot minder echte aandacht voor jonge kinderen. Experimenten zoals het still‑face‑onderzoek tonen dat baby’s onrustig worden zodra een ouder emotioneel afwezig is; structureel gebrek aan aandacht geeft ze het onbewuste signaal dat ze minder belangrijk zijn. Daarnaast ondermijnt ouderlijk smartphonegebruik regels over schermtijd: kinderen merken de dubbele standaard en reageren met weerstand. Ook de wijdverspreide overtuiging dat schermen kinderen “rustig houden” is volgens Been een mythe — schermen geven juist prikkels en leren kinderen dat afleiding de oplossing is voor ongemak.

Been pleit voor gedragsverandering door kleine, herhaalbare stappen in plaats van morele veroordeling. Ze biedt een toegankelijke 30‑dagen‑challenge met dagelijks korte opdrachten per e‑mail voor mensen die hun gebruik willen verminderen. Haar praktische adviezen voor ouders omvatten concrete maatregelen om het goede voorbeeld te geven:

- Leg je telefoon op afstand en zet notificaties uit om constante onderbrekingen te voorkomen.
- Leg het scherm weg tijdens gesprekken of gezamenlijke activiteiten; wees écht aanwezig.
- Stel schermvrije tijden en plekken in voor het hele gezin (bijv. slaapkamer, avondeten).
- Maak je eigen worsteling met schermgebruik bespreekbaar tegenover je kinderen.
- Vraag jezelf bij elk telefoongebruik: is dit nodig of gewoonte? Het toelaten van kort ongemak is essentieel.

Been vond haar onderwerp al in 2013 toen ze met haar jonge gezin verhuisde van Heerenveen naar een dorp bij Amsterdam en een peuter zag die in een kleurrijke winkel naar een schermpje staarde. Ze combineert ervaring uit de verslavingszorg met wetenschappelijke inzichten en ziet momentum: meer onderzoek, school‑ en overheidsinitiatieven en maatschappelijke aandacht voor schermverslaving.

Haar kernboodschap: beperk schermtijd niet alleen met regels of apps, maar maak bewuste keuzes die passen bij wat je belangrijk vindt — en laat je kinderen dat zien. Het accepteren van verveling en ongemak, en het actief oefenen met aandacht, zijn volgens haar de sleutel tot betrokken ouderschap in een schermrijke wereld.