Psychoanalytica Alice Miller (1923- 2010) wees al vroeg op het belang van de zorg voor het innerlijke kind

In dit artikel:

Alice Miller, de Pools-Joodse psychoanalytica die in 2010 overleed, blijft ruim veertig jaar na haar doorbraakboek Het drama van het begaafde kind veel invloed houden. In de kern van haar gedachte staat dat psychische problemen, geweld en zelfs politieke ontsporing niet vooral voortkomen uit onbewuste driften zoals Freud dacht, maar uit concrete kinderervaringen van misbruik, afwijzing en verwaarlozing. Haar boodschap sloeg aan omdat ze ouders verantwoordelijk stelde, kinderen niet als “schuldig” neerzette en uitlegde hoe mensen later als volwassenen vast kunnen raken in een onechte persoonlijkheid, verslaving, depressie of destructieve relaties.

Het artikel laat zien dat die ideeën nog altijd doorwerken in de psychologie en opvoedkunde. Hulpverleners en wetenschappers als Freek van Voorst, Nelleke Nicolai en Susan Bögels herkennen het belang van veilige hechting, emotionele verwaarlozing en het “innerlijke kind”, maar plaatsen ook kanttekeningen bij Millers absolute toon. Volgens hen helpt haar werk om pijn uit de jeugd te herkennen, maar kan het gevaarlijk worden als alle volwassen problemen één-op-één op ouders worden teruggevoerd.

Daartegenover staat Millers eigen biografie: geboren in 1923 in een orthodox-Joods gezin in Polen, overleefde zij de nazitijd, verloor vrijwel haar hele familie en ontdekte pas later ook persoonlijke traumata, waaronder een harde opvoeding en incest. Haar zoon Martin publiceerde later een boek waarin hij haar tekortkomingen als moeder beschreef, wat de tragiek onderstreept van iemand die anderen leerde trauma te doorzien, maar haar eigen verleden en rol daarin moeilijk kon verwerken.