Psychische stoornissen wereldwijd bijna verdubbeld: Nederland in top 3

In dit artikel:

Een mondiale analyse, gepubliceerd in The Lancet en gebaseerd op gegevens uit 204 landen over ruim dertig jaar, laat zien dat psychische aandoeningen nu de belangrijkste oorzaak van ziekte zijn en 1,2 miljard mensen treffen — bijna een verdubbeling sinds 1990. Het onderzoek keek naar twaalf stoornissen over 25 leeftijdsgroepen en beide geslachten en berekent dat psychische problemen meer dan 17% van alle jaren met beperkingen veroorzaken; in 2023 gingen daardoor ongeveer 171 miljoen gezonde levensjaren verloren.

Sinds de coronapandemie zijn vooral depressie en angst sterk toegenomen: de gecorrigeerde prevalentie van ernstige depressie steeg met ongeveer 24% en angststoornissen met meer dan 47%, met een piek direct na 2019. De grootste last valt op jongeren van 15–19 jaar, een cruciale fase voor opleiding en sociale ontwikkeling. Bij jonge kinderen domineren autisme, ADHD en gedragsstoornissen, waarbij jongens vaker worden geraakt. In 2023 leefden wereldwijd naar schatting 620 miljoen vrouwen met een psychische aandoening tegenover 552 miljoen mannen; factoren als huiselijk en seksueel geweld, onevenredige zorgtaken en structurele ongelijkheid vergroten de impact op vrouwen.

Opvallend is dat enkele rijke landen — onder meer Nederland, Portugal en Australië — hoog scoren qua ziektelast, terwijl de sterkste toename plaatsvond in delen van West-Afrika ten zuiden van de Sahara en in Zuid-Azië. Hoofdonderzoeker Damian Santomauro wijst op een mix van aanhoudende pandemiegerelateerde stress en langlopende drivers zoals armoede, onzekerheid, misbruik en afnemende sociale samenhang. De WHO schat dat depressie en angst de wereldeconomie jaarlijks ongeveer duizend miljard dollar kosten en pleit voor veel grotere investeringen in geestelijke gezondheidszorg en preventie.