Psychiater Esther van Fenema: 'Voor wie er middenin zit, is het een nachtmerrie die maar niet ophoudt'

In dit artikel:

Long Covid vormt voor veel patiënten een langdurige en frustrerende aandoening doordat symptomen als vermoeidheid, concentratieproblemen, kortademigheid en hartkloppingen aanhouden zonder duidelijke genezing. Ondanks dat deze klachten mede veroorzaakt worden door meetbare lichamelijke factoren zoals ontstekingen en verstoorde doorbloeding, ontbreekt momenteel een effectieve, algemene behandeling. Dit geldt bovendien niet alleen voor Long Covid, maar ook voor andere onbegrepen lichamelijke klachten zoals fibromyalgie en prikkelbaredarmsyndroom, waarbij zoeken naar een concrete oorzaak vaak leidt tot teleurstellingen.

Een benadering die hoop biedt, is het zogenaamde gevolgenmodel. Dit model gaat uit van het idee dat niet alleen de oorspronkelijke ziekte de klachten veroorzaakt, maar vooral ook hoe iemand met die klachten omgaat: terugtrekking, over- of onderbelasting, piekeren en negatieve emoties versterken het lichamelijke ongemak via het zenuwstelsel en hormonale systemen. Zo blijft het lichaam in een staat van verhoogde alertheid en spanning, wat herstel belemmert.

Door inzicht te krijgen in deze patronen en de relatie tussen klachten, gedrag, gedachten en omgeving, kunnen patiënten gedeeltelijk grip terugwinnen op hun situatie, ook zonder een directe medische oplossing. Het model helpt niet om de klachten simpelweg weg te nemen, maar biedt wel een perspectief om de gevolgen van Long Covid beter te begrijpen en er meer invloed op uit te oefenen. Daarmee is het een waardevol instrument zolang de medische wetenschap nog zoekt naar een sluitende therapie.