Psychiater Esther van Fenema: 'Mannen roddelen net zo fanatiek als vrouwen, hoor'

In dit artikel:

Roddelen, tegenwoordig vaak aangeduid als ‘juice’, vervult volgens antropoloog Robin Dunbar een oeroude sociale functie. Bij mensapen versterken soortgenoten hun band door elkaar te vlooien; toen menselijke groepen groter werden, nam taal die rol over. Vooral praten over anderen helpt om reputaties in te schatten en te bepalen wie betrouwbaar is. Daarmee werkt roddel als een goedkoop sociaal waarschuwingssysteem: groepsleden kunnen gevaarlijk of onbetrouwbaar gedrag vermijden zonder het zelf te hoeven ervaren.

Roddelen bewaakt bovendien de normen binnen een groep. Door gezamenlijk te bespreken wie zich misdraagt, wordt duidelijk welk gedrag acceptabel is en welke gevolgen uitsluiting kan hebben. Het idee dat vooral vrouwen roddelen is volgens de tekst een mythe. Vrouwen praten gemiddeld vaker over relaties, terwijl mannen zich relatief meer richten op status, macht en prestaties, maar beide groepen brengen voortdurend de sociale rangorde in kaart.

Ook programma’s als B&B Vol Liefde voorzien in die behoefte. Kijkers bespreken niet alleen romances, maar vooral het gedrag van deelnemers en beoordelen samen wat bot, afhankelijk of onverstandig is. Sociale media geven dit mechanisme echter een veel groter bereik dan vroeger. Zo gingen beelden van de Coldplay-affaire binnen korte tijd wereldwijd rond, met ernstige gevolgen voor het betrokken stel.

Roddelen lijkt dus bij de menselijke natuur te horen. Het probleem ontstaat wanneer het verandert in publieke vernedering. Juicekanalen hebben van reputatieschade een verdienmodel gemaakt en worden daardoor vooral gedreven door ophef en inkomsten, niet door het versterken van veiligheid of samenwerking.