Progressief en pro-Russisch: wie is Rumen Radev, de aanstaande premier van Bulgarije?
In dit artikel:
Met bijna alle stemmen geteld leidt Rumen Radev met zijn partij Progressief Bulgarije op ongeveer 45 procent, een score die door stemmenverlies van andere partijen waarschijnlijk genoeg wordt voor een absolute meerderheid in het parlement. Radev, ex-gevechtspiloot en tot januari dit jaar president, trad terug uit het staatshoofdschap om deel te nemen aan de parlementsverkiezingen en ambieert nu de machtigere post van minister-president. Hij staat bekend als eurosceptisch en is kritisch over militaire steun aan Oekraïne.
De campagne spitste zich voornamelijk toe op corruptiebestrijding, niet op Rusland. Corruptie is een diepgeworteld probleem in Bulgarije: recente protesten leidden in december tot het aftreden van de vorige regering, en er is wijdverbreide kritiek op instituties zoals de Commissie tegen Corruptie, die volgens critici ook ingezet wordt tegen politieke tegenstanders. Ook loopt de benoeming van een nieuwe procureur-generaal vast omdat het parlement het niet eens raakt over de Hoge Raad van Justitie.
Radev legt de schuld voor de corruptie bij oud-premier Bojko Borisov en diens partij GERB, en spreekt daarmee een brede anti-Borisov-stemgroep aan. De verkiezingswinst van Radev is uitzonderlijk groot in Bulgaarse maatstaven. Politieke verhoudingen hier wijken af van veel andere EU-landen: rechts in Bulgarije profileert zich vaak pro-Europees, terwijl linkse partijen vaker sympathieën richting Moskou hebben — een patroon dat mede door historische banden en beeldvorming over de Russische rol in de bevrijding uit het Ottomaanse rijk wordt verklaard.
Op het thema Oekraïne blijft Radev terughoudend: hij vreest escalatie bij grootschalige wapenleveranties vanuit Europa. Tegelijk zijn er sterke economische banden met Oekraïne — Bulgarije levert militair materieel — waardoor hij naar verwachting geen algeheel exportverbod zal opleggen. Wel lijkt hij te willen voorkomen dat Bulgarije financieel moet bijdragen aan Europese hulppakketten voor Oekraïne, zonder een EU-besluit te blokkeren.
Hoewel Progressief Bulgarije genoeg zetels zou kunnen halen om alleen te regeren, zoekt Radev een partner om via een grondwetswijziging de rechterlijke onafhankelijkheid te beschermen tegen politieke druk — een wijziging die een tweederdemeerderheid vergt. Het blijft onzeker welke partijen bereid zijn met hem samen te werken, juist omdat zijn campagne veel partijen uitsloot.