Proefstemmen in Rotterdam moet de lage opkomst tegengaan: „O nee, ik ben mijn paspoort vergeten"
In dit artikel:
In de bibliotheek van buurthuis Het Klooster in Rotterdam-Oude Noorden oefenden taalcursisten en vrijwilligers enkele dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen (op 18 maart) stap voor stap het stemproces. Taalbegeleider Evert Pronk en stembureaulid Jeanissa speelden het hele ritueel na: van het tonen van identiteitsbewijs tot het invullen en in de stembus deponeren van het stembiljet. De oefensessies zijn vooral bedoeld voor bewoners die moeite hebben met lezen of Nederlands spreken; veel deelnemers volgen mee om zeker te zijn dat ze woensdag zonder fouten kunnen stemmen.
Achtergrond van het initiatief is de structureel lage opkomst in delen van Rotterdam, waar taal-, kennis- en vertrouwenstekorten een grote rol spelen. In het Oude Noorden heeft ongeveer 66 procent van de bewoners een migratieachtergrond, en in 2022 lag de opkomst per buurt sterk uiteen: van 20,5 procent in Carnisse–Zuiderpark tot bijna 60 procent in Hillegersberg. Een onderzoek van de Haagse Hogeschool en EMMA noemt vooral gebrek aan vertrouwen en praktische obstakels als belangrijke redenen waarom mensen thuisblijven. Voorbeelden uit het proefstemmen illustreren dat veel mensen niet weten dat ze een ID moeten meenemen, niet zeker zijn of een verkeerd ingekleurd bolletje telt, of geloven dat vrouwen in sommige gemeenschappen niet zelfstandig mogen stemmen.
Projectleider van Bibliotheek Rotterdam, Sander Slegtenhorst, benadrukt dat proefstemmen geen wondermiddel is, maar wél een praktische laagdrempelige manier om onzekerheid weg te nemen en “een zaadje” te planten voor meer betrokkenheid. Deelnemers kregen ook een verkiezingskrant in eenvoudige taal en uitleg over de betekenis van stemmen. D66-kandidaat Kirsten van der Stelt, die op zowel de gemeenteraads- als wijkraadlijst staat, merkt tijdens flyeren dat veel bewoners twijfelen of stemmen zin heeft; wantrouwen tegen de gemeente speelt volgens haar een belangrijke rol.
Praktische en culturele factoren verergeren het probleem: de ramadan speelt mee (veel mensen blijven dan vaker thuis) en in sommige gezinnen circuleren misvattingen over stemrechten. Tegelijkertijd blijken onderwerpen die wél leven onder cursisten en bewoners duidelijk: veiligheid, woningproblemen en overlast door afval in de straat.
Kortom: in Rotterdam wordt met oefenstemmen, eenvoudige informatie en buurtgerichte voorlichting geprobeerd drempels weg te nemen. Het doel is niet alleen procedurele kennis overdragen, maar ook langzaam vertrouwen opbouwen zodat meer inwoners daadwerkelijk naar de stembus gaan.