Hebben we Orbán ingeruild voor een nieuwe Bulgaarse dwarsligger?
In dit artikel:
Rumen Radev, de winnaar van de Bulgaarse parlementsverkiezingen, voerde campagne met duidelijk pro‑Russische standpunten en behaalde met zijn nieuw opgerichte partij Progressief Bulgarije ongeveer 44 procent van de stemmen. Omdat meerdere partijen de kiesdrempel niet haalden, levert dat genoeg zetels op voor een zelfstandige meerderheid — veel hoger dan de peilingen van rond 32 procent — waardoor Radev zonder coalitie een regering kan vormen. Hij verliet in januari het presidentschap en zette zijn partij op het laatste moment op, waardoor het politiek apparaat en de ervaring binnen de organisatie beperkt zijn.
Radev maakte tijdens de campagne bezwaar tegen militaire hulp aan Oekraïne en bestempelde de Krim als Russisch gebied. Hij kondigde ook aan Bulgaarse betalingen aan Oekraïne te willen stoppen, al zei hij volgens eigen zeggen geen Europees veto te zullen inzetten tegen steun aan Oekraïne. Zijn eerdere presidentiële beslissingen — waaronder een veto op militaire hulp aan Oekraïne en het naar voren schuiven van onderhandelingen met Rusland als oplossing — voeden echter twijfels over zijn neutraliteit richting Moskou.
Analyses door experts relativeren de vergelijking met de Hongaarse premier Viktor Orbán. Antoaneta Dimitrova (Universiteit Leiden) wijst erop dat Orbán zijn obstructieve invloed binnen de EU kon uitoefenen dankzij juridische deskundigheid en een ervaren kliek adviseurs die Europese regelgeving konden uitdagen. Radev en zijn partij missen die juridische en bureaucratische slagkracht; veel nieuwkomers komen uit niet‑politieke sectoren, zoals de sportwereld, en hebben weinig ervaring met EU‑procedures. Daardoor lijkt het onwaarschijnlijk dat Bulgarije onder Radev op korte termijn een vergelijkbare blokkade van Europese plannen zal vormen.
Toch waarschuwen waarnemers voor subtielere vormen van beïnvloeding. Dimitrova noemt het voorbeeld van onderhandelingen over Russische namen op de EU‑sanctielijst of het voorstellen van een buitenlandse agentenwet naar Russisch model. Politiek analist Mariyan Sabev (Centre for the Study of Democracy) wijst op de ongewone snelheid en omvang van Radevs opkomst en noemt de financiering van zijn campagne obscure: donaties lijken bewust net onder meldingsdrempels te blijven. Het CSD traceerde daarnaast tientallen Bulgaarse Telegram‑kanalen die te relateren zijn aan het internationale propagandanetwerk van het Kremlin, en Bulgarije heeft relatief weinig bescherming tegen buitenlandse desinformatie.
In aanloop naar de verkiezingen onderzocht de politie ook grootschalige stemkooppraktijken; daarbij werd meer dan 1 miljoen euro in beslag genomen, terwijl het gevangen bedrag volgens Sabev waarschijnlijk slechts een fractie is van de werkelijk omgezette middelen. Radev ontkent pro‑Russische bedoelingen en belooft het Europese pad te blijven volgen, maar experts blijven sceptisch en zullen Radevs beleidskeuzes — vooral op het gebied van buitenlandse politiek en anticorruptiemaatregelen, waarvan hij veel steun kreeg — de komende tijd nauwgezet volgen.