Pro onder vuur in de Eerste Kamer vanwege 'schaduwdeal' met het kabinet

In dit artikel:

De Eerste Kamer is kritisch over de overeenkomst die Pro met het kabinet sloot om de begroting voor ontwikkelingssamenwerking door de Kamer te krijgen. De begroting, onderdeel van het minderheidskabinet D66–VVD–CDA en overgenomen van het kabinet‑Schoof, ligt dinsdag ter behandeling in de Senaat; de uitkomst blijft fragiel.

Aanleiding is een reeks politieke manoeuvres rond extra gelden voor ontwikkelingswerk en hulp aan Palestijnen. Nadat de Tweede Kamer de begroting eind maart aannam met steun van uiterstrechtse partijen, trok D66 eerst steun in voor een amendement dat meer geld aan UNRWA zou geven. Die wijziging werd verworpen, waarna minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) alsnog extra middelen toezegde. De rechtsen reageerden verontwaardigd en zegden steun voor de begroting in de Eerste Kamer op, waardoor een meerderheid in gevaar kwam.

Sjoerdsma besloot daarop een deal met Pro te maken: Nederland moet weer toewerken naar de bekende koppeling van 0,7 procent van het nationale inkomen aan ontwikkelingssamenwerking; daarvoor zegde hij 380 miljoen euro toe. Voor Pro was dat voldoende om steun te geven, maakte senator Farah Karimi bekend. Een deel van het extra bedrag (202 miljoen) komt voort uit middelen die voor 2031 bestemd waren en nu worden naar voren gehaald.

Senaatsleden uit meerdere fracties uiten scherpe kritiek: Pro had volgens hen steviger moeten onderhandelen, en het is discutabel geld van latere jaren te verschuiven. CDA-senator Madeleine van Toorenburg noemt het „schuiven met geld” en wijst erop dat veel organisaties ontevreden zijn omdat eenmalige middelen niet geschikt zijn voor langdurige programma’s. Het extra geld is bedoeld voor noodhulp, ebola‑bestrijding, opvang in de regio en wederopbouw in Syrië. Claims dat ook 'terugkeerhubs' buiten de EU gefinancierd zouden worden, ontkende Sjoerdsma vooralsnog: zulke hubs zijn er niet vóór 2027.

Ook speelt de opmerking dat de VVD instemde omdat ze in ruil een wetsinitiatief mocht indienen om het verheerlijken van terrorisme strafbaar te stellen — een zogenoemde 'schaduwdeal' die door betrokken bewindslieden wordt ontkend. Karimi zei dat Pro „niet 100 procent” kreeg wat het wilde, en meerdere senatoren vinden dat de herstelde koppeling nog niet structureel is vastgelegd. De Senaat moet nu afwegen of de compromisafspraken voldoende zijn om de begroting door te laten.