PRO: geen concessies aan VVD, maar eigen voorstellen

In dit artikel:

De auteur betoogt dat de VVD bewust weigert om met GroenLinks-PvdA, inmiddels aangeduid als PRO, in een kabinet te stappen. Nadat D66 en CDA instemden met een minderheidskabinet onder leiding van Jetten, zou PRO volgens hem in een politieke val zijn gelokt. Als de partij kabinetsplannen niet steunt, kunnen VVD en Jetten haar afschilderen als een partij die partijbelangen boven het landsbelang stelt. Tegelijkertijd wordt PRO wel gevraagd steun te geven aan maatregelen waarover zij bij regeringsdeelname nooit akkoord zou zijn gegaan.

Fractievoorzitter Jesse Klaver doet er volgens de auteur goed aan die steun niet zomaar te verlenen. De VVD zou ondertussen blijven aansturen op een rechtse meerderheid met JA21, SGP en BBB, omdat die partijen voor VVD-leider Dilan Yeşilgöz aantrekkelijker zijn dan samenwerking met PRO. Met Prinsjesdag in aantocht presenteren Yeşilgöz en Jetten Klaver als degene die besluitvorming vertraagt. Volgens de auteur nemen ook veel media deze voorstelling kritiekloos over, terwijl zij juist de VVD en de coalitiepartijen verantwoordelijk zouden moeten houden voor het voortbestaan van een kabinet dat weinig voor elkaar krijgt.

Als voorbeeld van de politieke kwetsbaarheid van Jettens minderheidskabinet noemt de auteur de ChristenUnie. Die partij wil een soepeler stikstofbeleid dan D66-minister Van Essen. Met steun van de ChristenUnie zou Jetten kunnen betogen dat er geen meerderheid meer is voor het bestaande beleid, wat volgens de auteur laat zien hoe opportunistisch meerderheden worden gezocht.

De kern van het conflict ligt volgens de auteur bij de economische agenda. De VVD zou vooral de belangen van machtige lobbygroepen beschermen door belastingen en regels voor bedrijven laag te houden en subsidies te verstrekken. Een kabinet met PRO zou die belangen kunnen aantasten door belastingen te verhogen, fiscale voordelen af te schaffen, milieuregels te handhaven en subsidies voor fossiele en andere vervuilende ondernemingen te beperken. De VVD combineert dat volgens de auteur met rechtspopulistische retoriek over migratie en protesterende boeren en anti-azc-demonstranten, om steun onder rechtse kiezers te behouden.

PRO moet zich volgens de auteur niet laten leiden door de VVD of door de mediaberichtgeving en evenmin gaan schipperen over afzonderlijke kabinetsmaatregelen. In plaats daarvan zou de partij een eigen, herkenbaar links programma moeten presenteren en voortdurend eigen wetsvoorstellen indienen, ook op terreinen waar het kabinet nog geen plannen heeft. De auteur noemt onder meer een boycot van Israëlische producten, een verbod op schadelijke bestrijdingsmiddelen, hogere heffingen voor vervuilende bedrijven, steun voor de landbouwtransitie, meer gemeentelijke regie over woningbouw en hogere belastingen op hoge inkomens en vermogens.

Daarnaast pleit de auteur voor strengere controle op banken, een andere visie op defensie, betere verbindingen met het openbaar vervoer en economische groei die vooral de kwaliteit van leven verbetert. Samenwerking met Volt, SP en Partij voor de Dieren zou daarbij voor de hand liggen. Ook moet PRO volgens hem politieke eufemismen ontmaskeren: bezuinigingen moeten geen ‘hervormingen’ heten en hogere defensie-uitgaven geen ‘vrijheidsbijdrage’.

Hoewel zulke voorstellen voorlopig waarschijnlijk geen meerderheid in de Tweede Kamer krijgen, kunnen ze volgens de auteur wel een alternatief bieden en kiezers overtuigen. Als CDA en D66 die plannen blijven blokkeren, zouden zij daar bij volgende verkiezingen politiek voor kunnen worden afgestraft.