Privacywaakhond slaat alarm: 'Wie nieuwe toeslagenaffaire met AI wil voorkomen moet nú handelen'

In dit artikel:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwt dat de risico’s van kunstmatige intelligentie snel oplopen terwijl regelgeving en toezicht in Nederland achterblijven. Voorzitter Aleid Wolfsen trekt de vergelijking met het toeslagenschandaal en stelt dat de lessen weliswaar bekend zijn, maar dat dwingende regels en handhaving voor algoritmes en AI ontbreken; „Wie een nieuw schandaal wil voorkomen, moet nú handelen,” zegt hij.

De AP signaleert dat het vertrouwen van burgers in AI kwetsbaar blijft door zorgen over privacy, discriminatie en dataveiligheid. Sommige organisaties proberen strengere regels te ontlopen door systemen als gewone algoritmes te registreren; als voorbeeld wordt Oxrec genoemd, een door reclassering gebruikte voorspellende tool die volgens de AP als AI moet worden aangemerkt en dus onder zwaardere eisen valt.

Verder groeit het gebruik van deepfakes en AI-gestuurde fraude, en kunnen chatbots psychische schade veroorzaken. Werkgevers zetten steeds vaker AI in bij werving en selectie — van online tests tot video-interviews en game-based assessments — waarbij de besluitvorming vaak ondoorzichtig is. Volgens de Europese AI-verordening vallen dergelijke systemen onder de hoogrisicocategorie en moeten ze vanaf augustus 2026 aan strikte eisen voldoen.

De AP waarschuwt ook voor ketenrisico’s: fouten in sterk verbonden digitale systemen kunnen zich snel uitbreiden, met gevolgen voor financiële markten en infrastructuur. In het licht van een wereldwijde AI-race vreest de toezichthouder dat veiligheid en burgerbescherming op de achtergrond raken. Daarom roept de AP het kabinet op om spoedig toezichthouders aan te wijzen, toezicht te financieren en duidelijkheid te scheppen over de toepassing van de Europese regels in Nederland.