Primeur in Nederland: Rick (41) probeert kind te krijgen van overleden partner
In dit artikel:
Rick wil vader worden met drie ingevroren eicellen van zijn partner Kelly. Zes jaar geleden kreeg het stel tijdens een vakantie in Italië het verwoestende nieuws dat Kelly triple-negatieve borstkanker had. Voordat haar behandeling begon werden haar eicellen ingevroren, in de hoop later samen kinderen te kunnen krijgen. Na aanvankelijk succes keerde de ziekte terug; daarna ontstond het plan dat Rick de bevruchting en voortplanting namens hen zou voortzetten.
Met hulp van het Erasmus MC zijn de juridische stappen gezet en heeft Rick de eicellen formeel geadopteerd. Een ethische commissie heeft het verzoek beoordeeld en onder voorwaarden goedgekeurd. Rick zegt dat het, mocht het kunnen, “echt een wondertje” zou zijn als er embryo’s van de eicellen ontstaan en hij een kind met zijn vrouw kan krijgen. Hij benadrukt wel dat er geen garanties zijn: uit drie eicellen embryo’s laten ontstaan is onzeker.
Medisch-ethische deskundigen noemen dit in de praktijk zeldzaam. Sanne van der Hout (medisch ethicus, Universiteit Maastricht) legt uit dat nabestaanden vaak afzien van het vervolgtraject; als er toch aanvragen worden gedaan, gebeurt dat onder strikte voorwaarden. Belangrijke eisen zijn onder meer schriftelijke toestemming van de partner van wie de geslachtscellen afkomstig zijn, onafhankelijke counseling en een afweging van het rouwproces. In Nederland adviseert het Modelreglement Embryowet om minimaal een jaar te wachten met vruchtbaarheidsbehandelingen na het overlijden van de partner, onder meer om het rouwproces de ruimte te geven. De belangen van het toekomstige kind wegen zwaar mee in de beslissingen.
Zelf kan Rick de eicellen niet alleen gebruiken: eerst moeten ze met zijn zaad bevrucht worden en daarna is een draagmoeder nodig. Het gaat om hoogtechnologisch draagmoederschap (de draagmoeder is niet genetisch verwant), wat in Nederland sinds 1997 onder voorwaarden is toegestaan. Regels verbieden onder meer het publiekelijk aanbieden van zichzelf als draagmoeder of openbare oproepen van wensouders; wel mogen onkosten vergoed worden, maar betaling voor draagmoederschap is verboden. Er ligt een wetsvoorstel dat draagmoederschap strikter wil regelen en toestaan dat wensouders openbaar zoeken, maar de termijn voor behandeling van dat voorstel is nog onbekend.
Rick heeft de steun van Kelly’s familie; hij zegt dat als het lukt, het kind in veel liefde zal opgroeien. De zaak illustreert zowel de technische mogelijkheden van moderne vruchtbaarheidszorg als de ingewikkelde ethische, juridische en emotionele vragen die volgen wanneer geslachtscellen na het overlijden van een partner worden gebruikt.