Prijs olie en benzine stijgt, terwijl noodvoorraad wordt verkocht: hoe kan dat?
In dit artikel:
De olieprijs steeg maandag opnieuw: Brent noteerde vanochtend rond $105,95 per vat (later iets gedaald naar ruim $103). Dat vertaalt zich direct naar hogere pompprijzen; de landelijke adviesprijs voor een liter benzine nadert de €2,50.
De stijging hangt samen met verstoringen van het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz, die vóór de aanvallen door de VS en Israël zo’n 20 miljoen vaten per dag vervoerde — ongeveer 20% van de wereldproductie. Door beschietingen en het leggen van mijnen door Iran voeren vrijwel geen tankers meer door die vitale zeestraat. Dat raakt exportlanden als Iran, Irak, Koeweit, Saoedi-Arabië, Bahrein, Qatar en de VAE.
Analist Van den Beukel (Den Haag Centrum voor Strategische Studies) stelt dat vrijgave van strategische olievoorraden, samen met alternatieve transportroutes, slechts gedeeltelijk kan compenseren. Er bestaat een pijpleiding van de Perzische Golf naar de Rode Zee die theoretisch 4–5 miljoen vaten per dag kan verwerken, maar in de praktijk is de laadcapaciteit momenteel beperkt tot circa 1–2 miljoen vaten. Een andere pijpleiding naar Fujairah (VAE) voegt ongeveer 2 miljoen vaten per dag toe. Het vrijgeven van strategische reserves levert naar schatting nog eens ongeveer 4 miljoen vaten per dag op. Dat alles bij elkaar laat een tekort van ongeveer 10 miljoen vaten per dag over — grofweg 10% van het wereldwijde verbruik.
Extra risico’s vergroten de druk op de markt: Fujairah is recentelijk aangevallen door drones, en scheepvaart via de Rode Zee loopt langs Jemen, waar Houthi-rebellen al eerder aanvallen op schepen pleegden. Daarnaast raakte het Iraanse olie-eiland Kharg doelwit van bombardementen; via Kharg loopt een groot deel van de Iraanse export.
Volgens Van den Beukel zal de prijs blijven stijgen zolang de Straat van Hormuz grotendeels gesloten blijft — hij rekent op een toename van ongeveer $10–15 per vat per week totdat hogere prijzen leiden tot minder vraag en een nieuw marktevenwicht. Op korte termijn kunnen andere producenten weinig extra aanbod leveren; Amerikaanse schalieolie zou binnen een jaar mogelijk 1–2 miljoen vaten per dag extra kunnen produceren, maar dat helpt slechts deels. Strategische voorraden zijn in deze situatie slechts een beperkte tijdelijke verlichting.