Prestatiedruk is blijvertje op school, dus Examenklachtenlijn wordt ook stresslijn
In dit artikel:
Tijdens de examenperiode kunnen leerlingen dit jaar niet alleen inhoudelijke klachten doorgeven aan de LAKS-examenklachtenlijn, maar ook terecht met stress- en prestatiedrukklachten. Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) werkt samen met het hulpplatform In je bol (voor 16- tot 27‑jarigen) zodat bellers een luisterend oor en professioneel advies krijgen. De uitbreiding gaat in op 8 mei, tegelijk met de meeste eindexamens; vmbo-bb en -kb zijn al begonnen.
Achtergrond is een toegenomen prestatiedruk in het voortgezet onderwijs: scholieren maken gemiddeld zo’n 102 toetsen per jaar en ervaren daardoor een constante stresscyclus, zeggen LAKS-bestuurslid Inass Jagour en andere betrokkenen. Onderzoeksgegevens laten een sterke stijging zien: volgens het Trimbos-instituut rapporteerde in 2023 ongeveer 45% van de middelbare leerlingen prestatiedruk (tegen 16% in 2001). Een ander onderzoek van KidsRights uit 2025 vond zelfs 61%, waarbij meisjes en vwo‑leerlingen het zwaarst lijken te worden getroffen.
Experts zoals Marielle Balledux (Nederlands Jeugdinstituut) en de VO-raad wijzen erop dat de druk niet alleen van toetsen komt maar ook van sociale media, hoge ouderlijke verwachtingen en het combineren van school met bijbanen en buitenschoolse activiteiten. Fouten maken en leren door proberen en falen raken daardoor ondergeschikt aan constante monitoring en korte termijnresultaten.
Er zijn al maatregelen en experimenten in gang: scholen worden aangemoedigd toetsen te spreiden, cijfers niet op onverwachte momenten te publiceren, het aantal toetsen te verminderen of te variëren in vorm (projecten naast schriftelijke toetsen), en toetsweken niet meteen na vakanties te plannen. Een concreet voorbeeld is De Nieuwste School in Tilburg, waar de onderbouw geen cijfers meer krijgt maar feedback op leerdoelen — een aanpak die gericht is op groei in plaats van op het overwinnen van een voorgegeven lat.
De LAKS-stresslijn is vooral symptoombestrijding: het biedt directe hulp voor leerlingen in nood en vergroot de zichtbaarheid van het probleem, maar vormt geen structurele oplossing voor de onderliggende prestatiecultuur. Toch zien vertegenwoordigers van scholen en jeugdzorg het als een laagdrempelige stap om meer steun te bieden tijdens de meest belastende periode van het schooljaar.