Premier en president in Polen lijnrecht tegenover elkaar na crisis over schorsing voorzitter Grondwettelijk hof

In dit artikel:

In Warschau is de politieke crisis rond het Poolse Grondwettelijk Hof geëscaleerd. Premier Donald Tusk liet voorzitter Bogdan Swieczkowski schorsen, omdat hij en andere rechters volgens de regering te nauw verbonden zijn met oppositiepartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS). Het hof betwistte die beslissing echter en stelde dat Swieczkowski nog altijd voorzitter is. Volgens het hof was rechter Anna Korwin-Piotrowska, die de schorsing bekendmaakte, niet bevoegd om hem tijdelijk te vervangen omdat zij haar eed bij president Karol Nawrocki niet heeft afgelegd. Het hof sprak op sociale media zelfs van een staatsgreep.

PiS-aanhangers protesteerden bij het gerechtsgebouw in Warschau, waarna de politie hen op afstand hield. Tusk verdedigde de ingreep als noodzakelijk om de rechtsstaat te herstellen. President Nawrocki, die onafhankelijk is maar door PiS wordt gesteund, onderbrak daarop zijn geplande bezoek aan Senegal en keerde terug naar de hoofdstad. Hij bezocht het hof, riep op tot een spoedoverleg met alle parlementaire partijen en eiste dat de veiligheidstroepen van de regering worden teruggetrokken.

De spanningen liepen vrijdagavond hoog op. Volgens rechter Maciej Berek probeerde Nawrocki zich met duw- en trekwerk toegang tot het gebouw te verschaffen en viel hij daarbij een vrouwelijke rechter fysiek aan. Nawrocki sprak daarna demonstranten toe.

Het conflict past in een jarenlange machtsstrijd over de rechterlijke macht. PiS kreeg na 2015 volgens critici veel invloed op het Hof, wat ook tot herhaalde Europese kritiek leidde. Sinds Tusk in 2023 opnieuw premier werd, probeert hij de onafhankelijkheid van justitie te herstellen. Nawrocki blokkeert echter benoemingen van nieuwe rechters en weigerde eerder de eed af te nemen van vier van zes kandidaten. Door de tegenstrijdige verklaringen is onduidelijk wie het Hof rechtsgeldig leidt, terwijl de institutionele crisis verder verdiept.