Preek "boominee": Liever één oude boom dan aanplant van duizend jonge

In dit artikel:

Dinsdag presenteerden meerdere organisaties een manifest voor meer groen in stedelijke gebieden; bomenexpert Joost Verhagen (directeur van adviesbureau Cobra Groeninzicht) onderschrijft de oproep en waarschuwt voor snelle achteruitgang van stadsbomen. Verhagen noemt huidige en komende bedreigingen: klimaatverandering die volgens onderzoekers de komende vijftig jaar twee derde van de stedelijke bomen kan doen wegvallen (vooral inheemse soorten als eik, beuk en paardenkastanje), ingrepen door de energietransitie en graafwerk, en woningbouw via verdichting die vaak ten koste gaat van bomen. Ter illustratie: „Als ik een grote eik omhak, moet ik 350 nieuwe boompjes planten om alleen al het boomkroonvolume te compenseren.”

Het manifest pleit onder meer voor minimumnormen zoals de 3+30+300-regel: vanuit je woning zicht op drie grote bomen, 30% kroonbedekking in de directe leefomgeving en een groene verblijfsruimte binnen 300 meter. Verhagen noemt die vuistregel nuttig, maar merkt op dat veel Nederlandse wijken zelfs de Europese ondergrens van 10% boomkroonbedekking niet halen. Hij waarschuwt dat het toekomstdoel misschien vooral bestaat uit het behouden van wat we nu hebben.

Verhagen juicht lokale vergroeningsacties toe — van tegelwippen tot boomuitdeelingen — en wijst op grote potentie: tuinen zouden op grote schaal vergroend kunnen worden (berekeningen spreken van zesmaal de oppervlakte van Nationaal Park De Hoge Veluwe). Cruciaal is volgens hem dat vergroening functioneel en doelgericht gebeurt: bomen dienen schaduw, koeling, waterbuffering en biodiversiteit te leveren. Planten zonder plan is niet genoeg; locatie, bodem, watervoorziening en klimaataanpassing moeten meewegen. Ook pleit hij voor soortenmix en experiment, inclusief soorten die beter bestand zijn tegen warmere, drogere omstandigheden.

Als keuze tussen het redden van één oude boom of het planten van duizend jonge boompjes kiest Verhagen zonder aarzelen die oude boom: oude bomen huisvesten unieke organismen, leveren veel koeling en biodiversiteit en zijn moeilijk te vervangen. Hij roept gemeenten en inwoners op actiever te beschermen en bewust te vergroenen voordat het achteruitgaan onomkeerbaar wordt.