Praktisch opgeleide vrouw financieel vaak afhankelijk, doet thuis het meest

In dit artikel:

Ruim twee derde van de praktisch opgeleide vrouwen in Nederland voldoet niet aan de officiële maatstaf voor financiële zelfstandigheid: zij verdienen met betaald werk niet genoeg om zichzelf (en eventuele kinderen) volledig te onderhouden. Het gaat om ongeveer 1,3 miljoen vrouwen met een achtergrond in basisonderwijs, vmbo of mbo1. Veel van hen hebben geen betaalde baan of alleen kleine deeltijdbanen; van de praktisch opgeleide vrouwen heeft iets minder dan de helft geen betaald werk.

Een belangrijke oorzaak is het lagere uurloon: praktisch opgeleide vrouwen zouden gemiddeld anderhalf tot twee keer zoveel uren moeten werken om hetzelfde inkomen te krijgen als vrouwen met een hbo- of wo-diploma. Daarnaast vervult deze groep thuis vaak de grootste zorgtaak voor kinderen en soms voor ouders, wat werken in omvang of in voltijd moeilijker maakt. Culturele verwachtingen spelen mee: ongeveer 30 procent van de praktisch opgeleide vrouwen vindt dat vrouwen meer geschikt zijn voor de opvoeding dan mannen (tegen 17 procent bij theoretisch opgeleide vrouwen), al is dat verschil de afgelopen decennia kleiner geworden en groeit de wens voor een eerlijkere verdeling van werk en huishouding.

Tegelijk voelen veel van deze vrouwen zich wel geëmancipeerd, maar ze omschrijven emancipatie vooral als regie over hun eigen leven en het kunnen deelnemen aan sociale activiteiten, sport of vrijwilligerswerk — en niet primair als economische onafhankelijkheid. Zoals het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) samenvat: "Emancipatie betekent voor hen vooral regie over het eigen leven."

Het SCP waarschuwt dat beleid dat alleen op inkomen en het stimuleren van parttimers om meer te gaan werken gericht is, de problemen van deze groep niet volledig aanpakt. Volgens de onderzoekers zou beleid ook aandacht moeten hebben voor toegankelijke kinderopvang, betaald verlof en andere maatregelen die werk en zorgtaken makkelijker combineren, zodat praktisch opgeleide vrouwen zowel meer keuze als betere mogelijkheden krijgen om economisch zelfstandig te worden.