Pragmatische jurist Brigit Toebes (1969-2026) liet zich niet begrenzen

In dit artikel:

Brigit Toebes, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen en later wetenschappelijk directeur van de Aletta Jacobs School of Public Health, is op 8 mei overleden aan borstkanker. Zij werd 62 jaar en liet een groot stempel achter op het debat over gezondheid, vrijheid en verantwoordelijkheid. Toebes groeide op in Hattem, studeerde rechten in Utrecht en verwierf internationale bekendheid met haar proefschrift over het recht op gezondheid als mensenrecht, dat nog altijd veel wordt geciteerd.

Haar loopbaan stond in het teken van het terugdringen van schadelijke invloeden op de volksgezondheid. Ze ageerde niet alleen tegen tabak, alcohol, suiker en bepaalde vormen van ongezond gedrag, maar zocht ook actief de samenwerking met artsen, juristen en activisten. Zo speelde ze een belangrijke rol bij het rookvrij krijgen van de Mesdagkliniek in Groningen. Collega’s en vrienden omschrijven haar als scherp, warm, creatief en wars van hiërarchie, iemand die jong talent bewust een podium gaf.

Zelf bleef Toebes, ook toen ze ernstig ziek werd en afhankelijk raakte van een rolstoel en gehoorhulpmiddelen, vasthouden aan haar optimistische houding. In april woonde ze nog de presentatie van haar laatste boek bij en bezocht ze met vriendinnen de musical Aletta. In dat boek, Dat maak ik zelf wel uit, verkende ze de spanning tussen persoonlijke vrijheid en overheidsingrijpen in gezondheidszaken. Haar boodschap: gezondheid is belangrijk, maar vraagt altijd om een balans tussen eigen keuze en maatschappelijke verantwoordelijkheid.