Politieke leiders willen wel, maar zijn nog op zoek naar hun plekje

In dit artikel:

Tijdens de Algemene Beschouwingen bleek opnieuw hoe ingewikkeld het is om politiek profiel te kiezen binnen het minderheidskabinet van premier Rob Jetten. Coalitie- en oppositiepartijen zoeken per onderwerp naar meerderheden, terwijl onduidelijk blijft welke richting het kabinet op wil: links, rechts of een wisselende combinatie.

ChristenUnie-leider Mirjam Bikker stelde zich constructief op. Ze vroeg onder meer aandacht voor infrastructuur, box 3 en landbouw. Bij abortus legde ze de nadruk op het voorkomen van financiële en praktische problemen die vrouwen tot een abortus kunnen brengen. Een motie over hulp aan onbedoeld zwangere vrouwen werd aangenomen. Gevoeligere onderwerpen, zoals late abortussen en draagmoederschap, liet ze grotendeels onbesproken. Hoewel de ChristenUnie en de SGP op medisch-ethische thema’s dicht bij elkaar staan, lijkt Bikker voorlopig bereidwilliger tegenover het kabinet dan SGP-leider Chris Stoffer.

CDA-leider Henri Bontenbal verdedigde het minderheidskabinet waarvan hij mede de architect is. Hij riep de VVD op zich niet te individualistisch op te stellen en zei dat hij op basis van de inhoud brede meerderheden wil zoeken, zonder voor links of rechts te kiezen. Zijn pogingen om onder meer JA21 en GroenLinks-PvdA te overtuigen, leverden vooralsnog weinig op. JA21-leider Joost Eerdmans wisselde ondertussen tussen een oproep aan het kabinet om duidelijk links of rechts te kiezen en de bereidheid om begrotingen afzonderlijk te steunen. Dat leidde tot irritatie bij zowel Jesse Klaver als PVV-leider Geert Wilders.

Klaver heeft als leider van de gezamenlijke fractie van GroenLinks en PvdA een veel belangrijkere rol dan bij eerdere Algemene Beschouwingen. Hij bekritiseerde de geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid, maar wil het kabinet niet direct laten vallen. Tegelijkertijd wees hij een brede samenwerking tussen linkse en rechtse partijen af: volgens hem moet Jetten vooral met links zaken doen. Daarmee werkt Klaver feitelijk mee aan de ‘permanente formatie’ die hij eerder nog bekritiseerde.

D66-fractievoorzitter Rob Jetten kon als premier minder uitgesproken partijpolitiek bedrijven. Zijn partijgenoot Eddy Paternotte nam daarom de ruimte om D66-standpunten te benadrukken. Hij pleitte onder meer voor een nationale aanpak van leesvaardigheid en sprak zich uit voor draagmoederschap. Ook bevestigde hij expliciet dat Israël volgens hem genocide pleegt en premier Netanyahu een oorlogsmisdadiger is, uitspraken die Jetten als premier niet snel zal doen.

Stoffer profileerde de SGP met standpunten over late abortussen, draagmoederschap, infrastructuur en de islam, en las traditiegetrouw uit de Bijbel. Een SGP-motie voor extra steun aan gezinnen kreeg brede steun. Tegelijkertijd vreest de partij dat het kabinet haar principiële grenzen rond medisch-ethische kwesties zal overschrijden. De SGP moet daardoor binnenkort beslissen of zij tegen specifieke begrotingen stemt, meer kabinetsplannen afwijst of uiteindelijk een motie van wantrouwen steunt.