Politieke chaos rond box 3 loopt verder uit de hand

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten wil per 1 januari 2028 overstappen op een nieuw box 3-stelsel waarin belasting wordt geheven over het werkelijke rendement op vermogen, zoals winst bij de verkoop van aandelen of een tweede woning. Het herziene wetsvoorstel, de zogenoemde novelle, ligt momenteel voor spoedadvies bij de Raad van State. Tot de invoering blijft het huidige forfaitaire stelsel met een tegenbewijsregeling van kracht.

Een eerdere variant, de vermogensaanwasbelasting, is na grote maatschappelijke en politieke kritiek losgelaten. In dat systeem zouden belastingplichtigen jaarlijks worden aangeslagen voor waardestijgingen van bijvoorbeeld aandelen en vastgoed, ook als zij niets hadden verkocht en de winst dus nog niet hadden gerealiseerd. Hoewel de Tweede Kamer deze versie eerder had goedgekeurd, werd de verdere behandeling in september uitgesteld tot de voorjaarsnota van 2027.

Het schrappen van de vermogensaanwasbelasting kan de schatkist volgens het kabinet miljarden per jaar kosten, al is het ministerie van Financiën er niet in geslaagd het bedrag nauwkeurig te ramen. Om het mogelijke tekort op te vangen, wordt onder meer gedacht aan een forse verlaging van het heffingsvrije vermogen en het vrijgestelde rendement. Ook zou ongeveer 1,5 miljoen beleggers met een vermogen vanaf 30.000 euro al vanaf 2027 belasting moeten betalen. Daarnaast ligt het beperken of afschaffen van het fiscale voordeel van papieren schenkingen op tafel.

Juist over die compensatiemaatregelen is een conflict ontstaan binnen het minderheidskabinet en in de Tweede Kamer. De ChristenUnie wil, met steun van onder meer CDA en D66, de papieren schenking aanpakken. De VVD verzet zich daartegen en stelt als alternatief een tijdelijke verlaging van het belastingtarief in box 2 voor, zodat directeur-grootaandeelhouders sneller dividend uitkeren. Ook een verhoging van de inkomstenbelasting, die de komende jaren 8 miljard euro zou moeten opleveren, stuit op verzet in de Kamer.

Kamerleden en deskundigen waarschuwen dat de financiële ramingen sterk afhangen van toekomstige beurskoersen en huizenprijzen. Bij tegenvallende marktontwikkelingen kunnen de voorgestelde opbrengsten veel lager uitvallen. Het kabinet verwacht eind oktober 2026 met een aanvullend plan te komen. Dat moet samen met de novelle naar de Kamer. Om invoering in 2028 mogelijk te maken, moet de Eerste Kamer het wetsvoorstel vóór 31 december 2026 aannemen, waardoor de planning zeer krap is. Volgens de auteur lossen hogere belastingen de financiële problemen niet structureel op; daarvoor zouden volgens hem andere overheidsuitgaven en beleidskeuzes moeten worden herzien.