Politie wil meer AI en technologie gebruiken tegen oplichters en drugsbendes: "Er kan veel meer dan we wettelijk mogen"
In dit artikel:
De Federale Gerechtelijke Politie (FGP) in Antwerpen waarschuwt dat zowel misdaadorganisaties als speurders volop gebruikmaken van artificiële intelligentie en andere digitale technologieën, maar dat de politie juridisch beperkt wordt in het inzetten van sommige tools. Yve Driesen, directeur van de FGP Antwerpen, zegt in de podcast Het Uur van de Waarheid dat criminaliteit miljoenen investeert in AI-systemen — soms zonder morele remmen — om phishingcampagnes te draaien, havenslogistiek te analyseren of zelfs instructies voor explosieven te genereren. Tegelijk gebruiken drugsnetwerken blockchain en crypto om hun transacties te verbergen.
De politie antwoordt met eigen technologische middelen: de Antwerpse FGP ontwikkelde AI-gestuurde beeldanalysetools die wapens, gezichten en verdachte gedragingen herkennen en systemen die zijn getraind op het specifieke jargon van de onderwereld. Ook worden AI-simulaties ingezet om de mogelijke gevolgen van ingrepen te voorspellen. Driesen ziet mogelijkheden zoals een AI-assistent die tijdens verhoren in real time tegenstrijdigheden signaleert en zo veel tijdwinst oplevert. Maar hij benadrukt dat de politie gebonden is aan strikte beveiligings- en privacyregels; data uit onderzoeken mogen niet zomaar via commerciële diensten naar buitenlandse servers gaan.
Die juridische en procedurele beperkingen vormen volgens de FGP een rem op effectievere bestrijding. Technisch zijn veel ingrepen mogelijk — denk aan het “overspoelen” van criminele phishingnetwerken met valse slachtoffers om hun organisatie in kaart te brengen — maar zulke tactieken zouden in België nu nog niet zijn toegestaan. Driesen pleit voor een ruimer wettelijk kader zodat opsporingsdiensten in de legale ruimte sneller en efficiënter kunnen handelen, zonder te vervallen in onduidelijke grijze zones.
Op Europees niveau lopen al pilootprojecten: in samenwerking met Europol analyseert Antwerpen gegevens uit de telefoons van gearresteerde handlangers met AI om tussenpersonen in drugsketens te identificeren — een sleutelstrategie omdat het doorgaans de tussenmannen zijn die wapens, geld en orders doorgeven. De FGP Antwerpen verwierf internationale bekendheid met de kraak van Sky ECC, een versleuteld communicatiesysteem dat veelvuldig door criminelen werd gebruikt. Sindsdien verspreiden verdachten hun communicatie meer over kleinere, diverse systemen.
De afdeling investeert structureel in expertise: er werken datawetenschappers, ingenieurs en een FinTech-team die recent meer aanwas krijgen, onder andere door de zichtbaarheid na Sky ECC. Ondanks een piek in phishing- en oplichtingsdossiers blijven de speurders hoopvol en pleiten ze voor een meer disruptieve, geïntegreerde aanpak in plaats van voortdurend achter nieuwe criminele tools aanlopen.
Kortom: technisch staat de politie niet machteloos, maar wettelijke en privacybeperkingen vertragen het gebruik van sommige doeltreffende AI-interventies. De FGP vraagt daarom om duidelijkere regels en veilige, nationale AI-oplossingen (bijvoorbeeld een “Police GPT”) om het evenwicht tussen opsporing en rechtenbewaking te verbeteren.