Politie discrimineerde blanke sollicitanten en trok miljoenen euro's uit

In dit artikel:

Uit honderden documenten die via de Wet open overheid zijn vrijgegeven, blijkt hoe breed het programma Politie voor Iedereen binnen de Nationale Politie is uitgevoerd. De aanpak omvatte niet alleen trainingen en campagnes, maar ook personeelsselectie, registratie, operationele ondersteuning en structurele financiering van antidiscriminatiebeleid.

Een intern HRM-document uit juli 2021 bepaalde dat geschikte kandidaten met een migratieachtergrond voorrang konden krijgen wanneer er meer kandidaten waren dan opleidingsplaatsen. Die voorrang mocht oplopen tot maximaal 50 procent van de plekken. Kandidaten uit zogenoemde schaarse doelgroepen konden bovendien eerder en vaker selectieonderdelen herkansen. Volgens de politie ging het om een tijdelijke maatregel om een achterstand in te halen: kandidaten moesten nog steeds aan alle selectie-eisen voldoen. De organisatie stelde dat zo’n indirect onderscheid juridisch mogelijk was bij een legitiem, evenredig en tijdelijk doel.

De regeling werd kort na een door de Tweede Kamer aangenomen motie vastgesteld waarin werd gevraagd om objectieve selectie zonder aantasting van de kwaliteit van het korps. Tegelijk hanteerde de politie streefcijfers voor de instroom van medewerkers met een migratieachtergrond: in veel regio’s minstens 25 procent en in delen van de Randstad 35 procent. Die doelen werden niet gehaald. In 2023 lag het aandeel volgens de stukken op 27 procent in Amsterdam, 14 procent in Den Haag en 15 procent in Rotterdam; sommige andere eenheden bleven onder 10 procent. Daarom werd voorgesteld doelen vanaf 2024 bij te stellen. Ook lag er een plan om vanaf 2025 de culturele achtergrond van sollicitanten bij alle vacatures te registreren, al is niet duidelijk of dit volledig is ingevoerd.

Naast het personeelsbeleid richtte de politie het Expertisecentrum Aanpak Discriminatie Politie (ECAD-P) op. Een startbegroting uit 2021 voorzag tot oktober 2025 in ruim 5,2 miljoen euro, waarvan circa 4,77 miljoen voor personeel. Het centrum kreeg tien voltijdsfuncties voor informatie, ondersteuning van rechercheteams, leiding en politiek-bestuurlijke advisering. De organisatie kwam voort uit een Kamermotie uit 2020 voor gespecialiseerde recherchecapaciteit, maar kreeg uiteindelijk een bredere landelijke rol.

In interne documenten worden onder meer de ‘minder Marokkanen’-uitspraak van Geert Wilders, de Zwarte Piet-discussie, Black Lives Matter, discriminerend deurbeleid en de Nashville-verklaring genoemd als voorbeelden van maatschappelijke polarisatie. Dat betekent niet dat de politie deze voorbeelden allemaal als strafbare feiten kwalificeerde. Wilders werd wel veroordeeld voor groepsbelediging, maar niet voor aanzetten tot haat of discriminatie; de Nashville-verklaring werd door het Openbaar Ministerie niet strafbaar gevonden.

ECAD-P werkt samen met Discriminatie.nl aan onder meer een landelijke discriminatiemonitor. Het centrum ondersteunt lokale rechercheteams, beoordeelt signalen en geeft trainingen, met bijzondere aandacht voor online en complexe discriminatiezaken. De samenwerking is omstreden omdat Discriminatie.nl ook juridische stappen kan ondernemen. De politie trok in de periode 2021-2024 jaarlijks 1,5 miljoen euro uit voor ECAD-P en in 2025 nog 1 miljoen. Vanaf 2025 werd jaarlijks 3 miljoen euro structureel beschikbaar gesteld. Daarmee laat de documentatie zien dat diversiteits- en antidiscriminatiebeleid binnen de politie uitgroeide tot een brede, langdurig gefinancierde koers met gevolgen voor zowel werving als de aanpak van discriminatie.