Politici massaal bedreigd op bruinrechts haatplatform X: 'Schade aan democratie is al aangericht'

In dit artikel:

Een onderzoek van de Volkskrant naar berichten op X in de zeven dagen voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen 2025 toont dat Nederlandse politici structureel worden geconfronteerd met bedreigingen, haatzaaien en opruiing, grotendeels onopgemerkt door justitie. Van ruim 80.000 geanalyseerde berichten waren er ongeveer 22.000 gericht op het kleineren, intimideren of bedreigen van politici of anderen. In één week telde de krant 122 directe bedreigingen, 150 gevallen van opruiing en 428 incidenten van haatzaaien — allemaal potentieel strafbaar. Ter vergelijking: het Team Bedreigde Politici registreerde in heel 2025 slechts 493 meldingen over alle sociale media samen.

Haat richt zich het vaakst tegen moslims (227 gevallen) en tegen buitenlanders, mensen van kleur of mensen met een migratieachtergrond (184). Ook kwamen haat tegen lhbti’ers (31) en tegen joden (10) voor; sommige berichten vielen meerdere groepen aan.

De aanpak blijft beperkt: X weigerde recent medewerking aan opsporingsverzoeken van Nederlandse autoriteiten en naar schatting staat circa 95 procent van de haatdragende berichten maanden later nog online. Het Openbaar Ministerie zegt slechts het topje van de ijsberg te zien en heeft niet de capaciteit voor grootschalige handhaving. Europese regels die platforms moeten dwingen in te grijpen worden nauwelijks gehandhaafd, onder meer door politieke tegenwerking op internationaal niveau.

Politieke reacties lopen uiteen: 117 van de 150 Kamerleden blijven actief op X uit vrees voor verlies van bereik; Volt stapte al weg, en Progressief Nederland met Jesse Klaver heeft recent besloten te stoppen met posten. Kamerlid Barbara Kathman pleit voor wetgeving die X verplicht te handelen; aan de andere kant benadrukt Mona Keijzer dat zij op X haar achterban bereikt. Hoogleraar Claes de Vreese waarschuwt dat de schade aan de democratie al is aangericht.